Stroming

Het was lekker wandelweer en dus trokken we er gisteren op uit in een mooi bosgebied ten noorden van Saint-Hubert. Ik kende al delen van dit Bois de Grune in de Ardennen door eerdere wandelingen die we er maakten. Omdat het licht mooi zacht was, wilde ik er een foto maken van een snelstromend beekje dat ik wist te liggen  Ik had het eindresultaat al min of meer voor ogen en had dus de materiaalkeuze al op voorhand gemaakt. Jazeker, er ging ook een statief mee. 
Om de sfeer van het bos en het beekje goed te treffen, koos ik voor een lange sluitertijd. Het snelstromend water zou dan uitvloeien en vervagen en er zou een zachte glans op komen liggen. Geen opspattend water en harde contouren van rimpelingen en golven. Daarvoor leende zich deze scène niet. Ik wilde een elastisch wateroppervlak. De ISO ging op 100 (voor de details), het diafragma op f/16 (voor de scherptediepte) en de sluitertijd op 2 seconden (voor die beoogde onscherpte van het wateropvlak). Het resultaat stemde me tevreden. 
Ik was vandaag op tijd thuis om nog snel even een bezoek te brengen aan de expositie die fotoclublid Jan Huijbers dit weekend hield met twee andere kunstenaars. De natuur- en landschapsfoto's van Jan vormden een harmonieus geheel met de schilderijen van Henk van Eck en het keramiek van Hennie van den Hurk. Jan had er onder meer een landschapsfoto hangen van een waterval, gemaakt met een lange sluitertijd. 
"Daar kreeg ik commentaar op van leden van een andere fotoclub", vertelde hij me. Lange sluitertijden zijn uit, hadden ze Jan verteld. Old-school, not done, history. Als je bij de tijd wilt blijven, fotografeer je geen watervallen meer met lange sluitertijden. "Maar ik trek me er niks van aan", zei Jan. "Ik maak foto's zoals ik ze zelf mooi vindt." Goed zo Jan. 
Als ik ergens een hekel aan heb zijn het de dogma's van fotohobbyisten die anderen de les willen lezen. Ik vind het prima dat fotografen wegen voor vernieuwing zoeken; dat ze oude tradities verlaten om nieuwe vormen in de fotografie te vinden. Maar als ze de mooie foto van Jan veroordelen tot iets ouderwets en daarmee naar de prullenbak verwijzen, hebben die fotoclubleden weinig begrepen van de keuzes die je in de fotografie kunt maken. 
Jan bereikte door zijn keuze van de lange sluitertijd het beeld van een mooi uitstromende waterval in het landschap. Een 'bevroren' waterval met scherpe waterspatten zou hier niet gewerkt hebben. Jan liet zich niet uit het veld slaan door een zelfbenoemde stroming in de kringen van amateurfotograferen, die willen afrekenen met deze techniek. 
Ik gun ze hun spielerei. Ikzelf heb me nooit laten vangen in een strak gedefinieerde stroming in de fotografie. De enige stroming waar ik me wel bij voel is die van dit beekje. Met lange sluitertijd.

Stroming in de fotografie.

Hommels

Het was de afgelopen dagen te warm om met een camera over straat te sjouwen, vond ik. Dus de straatfotograaf in mij verzaakte. Bovendien had ik mezelf huisarrest opgelegd om in een paar dagen het fotobewerkingsprogramma Lightroom volledig onder de knie te krijgen. Ik was een Aperture-adept, maar er waren een paar redenen om de sprong naar Adobe te maken. 
Aperture was er eerder dan Lightroom. Ik had altijd het gevoel dat Adobe met zijn superieure Photoshop-ervaring het programma van Apple had nagebouwd. Jatwerk dus. Mijn sympathie lag dus bij Aperture. Maar Adobe ging met al zijn kennis van Photoshop links en rechts aan Aperture voorbij. Ik bleef Aperture trouw, want het werkte zeer efficiënt. Maar ik miste wel enkele tooltjes. 
Vooral in zijn mogelijkheden om foto's af te drukken schoot het programma tekort. En met de alleskunner Epson Stylus Pro 3880 op mijn bureau greep ik dan wel eens mis. Lightroom bood die voorzieningen wel, had ik al in youtube-filmpjes gezien. Bovendien miste ik een paar correctietooltjes in Aperture. Horizon rechtzetten en croppen ging prima. Maar perspectieffoutjes herstellen kon Aperture 3 niet en Lightroom 5 wel. 
Ik hoopte stilletjes dat Aperture 4 de oplossingen zou bieden. Maar vorige maand kwam Apple met het bericht dat er geen Aperture 4 komt. Ze hebben iets nieuws uitgedokterd om in de cloud foto's op te slaan. Ik ben benieuwd, maar ik zit er niet echt op te wachten. 
Ik downloadde een proefversie van Lightroom, ging er mee aan de slag en zag vooralsnog alleen maar de voordelen van Aperture. Maar na enkele uren studie had ik alles ontdekt wat Aperture me bood en nog veel meer. Ik zette een archiefsysteem op en kocht een licentie. Nu werk ik in Lightroom. 
Op een warme dag in de tuin fotografeerde ik met een macro-objectief hommels. Liefst vliegend, maar het viel niet mee om ze in de scherpte te houden. Ik haalde mijn foto's door Lightroom en voegde er in het printprogramma vier samen tot één jpeg. Nu heb ik hommels uit eigen tuin. Heerlijk.

Hommels uit eigen tuin.

Alden Biesen

Als Nederlanders als één volk opstaan, zoals met Koningsdag of tijdens een bevrijdingsfeest of nu met het WK-voetbal, dan zeg ik altijd quasi-mopperend dat ik niet mee doe. Ons kleine dappere dorpje is namelijk al ruim tweehonderd jaar bezet gebied. Wij waren geen Hollanders en geen Brabanders. Wij waren inwoners van een Vrije Heerlijkheid onder bestuur van de Duitse Ridders. 
Onze bazen woonden op het kasteel en hun bazen woonden in Alden Biesen wat bij het tegenwoordig Belgische Bilzen ligt. Zo af en toe bezoeken we dat prachtige kasteel. Vandaag waren we er weer. 
We werden er verrast door de Land- & Tuinbouwdag die veel publiek trok. Op de parkeerplaats waar we anders onze auto parkeren, stonden nu tractoren en landbouwwerktuigen. In de tuinen van het kasteel gaven paarden allerlei dressuurdemonstraties en een paar hectare weiland stond à drie euro per stuk vol auto's. De entree tot het complex, dat anders gratis te bezoeken is, bedroeg negen euro per persoon. Daar stond tegenover dat een mooie expositie in het kasteel die normaal zeven euro per persoon kost nu gratis was. 
Deze middag leverde me een mooie serie foto's op en dus waren de onverwachte kosten van dit kasteelbezoek me meer dan waard. Bij veel kraampjes kon je eten en drinken krijgen en de terrasjes zaten vol. Maar omdat wij hier vaker komen, wisten we ook waar we het restaurant binnen konden en daar was zowaar nog plaats om te lunchen. Toen het begon te regenen zaten wij lekker droog en maakte ik door een ruit foto's van mensen die à negen euro per persoon zo te zien minder genoten dan wij.

... en wij zaten droog

Concert

Er zijn gespecialiseerde concertfotografen. Ze weten al bij het betreden van de zaal hoe ze hun camera in moeten stellen om de actie op het podium in snel wisselende spotlights optimaal te kunnen vastleggen. Een Nederlandse fotograaf die daarin grote faam verwierf is natuurlijk Anton Corbijn die niet van de zijde week van Bono en zijn Ierse formatie U2. 
Er zijn ook mindere goden dan Corbijn die zich de beperkingen laten opleggen van een aangewezen vierkante meter waarop ze hun werk moeten doen, van het afgemeten aantal nummers dat ze mogen vastleggen en van de nukken van de artiesten die zich soms onder invloed van drugs en alcohol menen alles te kunnen permiteren. 
Zelf heb ik nooit veel op gehad met muziek en popmuziek in het bijzonder. Op de lagere school maande de meester me tijdens een klassikale samenzang al om mijn mond te houden. In een volle carnavalszaal zei een meisje ooit tegen me: je klapt uit de maat. En toen me als puber ooit werd gevraagd van welk band ik fan was, antwoordde ik: Pink Floyd. Alleen maar omdat geen antwoord geven in dat gezelschap geen optie was, en omdat ik die naam kort daarvoor toevallig had opgevangen. Ik had geen idee wat of wie Pink Floyd was, maar ik kwam er toen mee weg. 
De enige concertfotografie waar ik me ooit mee heb ingelaten was een serie opnamen tijdens de Kasteeltuinconcerten in Helmond. Het was in 2009 en ik was er zeer tevreden over. Morgenavond begint de veertiende reeks Kasteeltuinconcerten in de historie van Helmond. En ik had als fotograaf vandaag al de primeur. De jongens staan niet eens op het programma en het was een no-budgetoptreden. Maar als je met een gitaar en een mondharmonica op de stenen muur van de brug over de kasteelgracht een openbaar nummertje weggeeft, mag dat van mij een kasteeltuinconcert heten. 
Ik stond vooraan en ik was de enige fotograaf. Deze jongens zijn mijn Bono's.

Dit zijn mijn Bono's.

Processie

Het is vele jaren geleden dat ik nog eens de processie van Valkenswaard naar Handel aan me voorbij zag trekken. Meestal ben ik het dorp uit in het derde weekend van juni. Ik had er in elk geval nog nooit foto's van gemaakt. Maar op deze zaterdag was ik thuis en dus nam ik mijn camera mee naar het centrum. 
Iemand wist dat de processie precies om vijf voor half drie op het Ridderplein zou arriveren en dat bleek op de minuut nauwkeurig te kloppen. Ik maakte foto's van de vaandeldragers die voorop liepen. Ik maakte foto's van een paar kloosterzusters die dapper doorstapten. Ik maakte foto's van massa's wandelaars die dwars over het Ridderplein de weg afsneden. 
De mooiste foto's vind ik toch die van de details. Dat er veertienhonderd wandelaars langs me heen liepen neem ik graag voor kennisgeving aan. Statistieken zijn altijd handig. Maar ik ben toch blij dat ik deze foto maakte van een wandelaarster die moederziel alleen op een muurtje is gaan zitten om even bij te komen van de inspanningen. Nog vier kilometer naar Handel. De laatste loodjes. Ze haalt het, weet een medeprocessiegangster. Al jaren. 
Ik had me voor de processie arriveerde afgevraagd waarvoor die emmers dienden, die de organisatie op het Ridderplein had uitgestald. Eruit drinken leek me niet de bedoeling, al heb ik nu wel gezien dat paarden – die de huifkarren trokken – emmers water leegslobberden. De lopers tapten hun flessen vol bij kranen die door Brabant Water speciaal voor dit doel op het Ridderplein waren geïnstalleerd. Die emmers water bleken niet alleen een uitkomst voor de paarden, maar ook voor vermoeide voeten. Al zullen de paarden zich afgevraagd hebben waarom deze wandelaarster zich niet omkeerde en haar voeten in de kasteelgracht pal achter haar doopte. Dat scheelde toch weer een slok op een emmer.

Dat scheelt een slok op een emmer.

Fluitend

Het was een vluchtelingenkamp in een bosrand bij de grens. Om deze mensen niet in gevaar te brengen, zal ik niet zeggen waar het was. Ik hoorde een fluitend geluid boven onze hoofden, vrijwel direct gevolgd door een explosie. Ik keek om en maakte in dezelfde beweging deze foto van een granaatinslag in het kamp. Als ik deze plaat instuur voor de World Press Photo zal ik erbij zetten waar dit was. 
Of heeft U geen geduld en wilt U het nu weten? Dan moet ik U bekennen dat mijn fantasie even op hol sloeg. Dit is geen vluchtelingenkamp en deze mensen zijn niet in gevaar. Als ik al een fluitend geluid hoorde, dan was het van de vogeltjes in de bomen. Het geluid van die explosie was er ook niet. Het was misschien de klap van een dichtgegooide autodeur. Wat deze foto dan wel toont? 
Het was een barbecue in de bosrand van het recreatiegebied Chevetogne in Wallonië, België. Het was tijdens ons familieweekend, afgelopen zaterdagmiddag. En het was er gezellig. Wij picknickten met de familie. Zij uit Kroatië hadden een barbecue. We deelden onze salades met onze buren en van de Kroaten kregen wij warme hapjes. 
Om een foto goed te kunnen beoordelen moet je de context kennen. Ooit zag ik een foto die gemaakt was tijdens de Praagse lente. Rond een Russische tank stonden mannen met geheven vuisten. In de Pravda luidde het onderschrift: enthousiaste Praagse menigte verwelkomt onze mannen. In de Westerse kranten luidde het onderschrift: woedende menigte bestormt Russische tank in Praag. Een foto vertelt de waarheid die je wilt geloven.
Ik waag me niet in een gebied met inslaande granaten. Ik eet liever een warme hap van een Kroatische barbecue. Ook al zal ik daarmee nooit een World Press Photo scoren.

Oorlog of vrede?

Geknipt

Straatfotografie is vaak een kwestie van snel reageren. Soms zie je hét moment aankomen. Soms gebeurt hét zonder waarschuwing vooraf en duurt hét net lang genoeg om er je camera op te richten. 
Op een zonnige dag als vandaag is het dan lastig om de juiste instellingen te kiezen voor sluitertijd, diafragma en iso-waarde. Want als de actie zich deels in de volle zon en deels in de schaduw afspeelt, moet de sensor een behoorlijk contrast tussen licht en donker overbruggen. Als je met een handmatig ingestelde camera net een foto in de schaduw hebt gemaakt, moet je vaak behoorlijk snel instellingen veranderen om een geslaagde foto in de volle zon te maken. 
Op zulke momenten zet ik mijn camera meestal op diafragma-voorkeuze met een f/8-opening voor een redelijke scherptediepte. De iso-waarde staat dan op 400 waarbij je in de schaduw nog een behoorlijk snelle sluitertijd hebt en in de volle zon een heel erg korte voor bevroren bewegingen. 
Met die instellingen op mijn camera spiedde ik vanmiddag in Durby naar leuke momenten. Uit mijn ooghoek zag ik een vrouw door haar knieën gaan om een foto te maken. Ik richtte mijn camera en drukte af. Een tweede kans was er niet, want toen was het moment alweer voorbij. 
Het was eigenlijk best een grappige foto. De scène had schaduw- en zonlichtpartijen, maar de belichting zat dankzij mijn vooraf gekozen instellingen wel snor. Wat had ik eigenlijk gefotografeerd? Maakte deze dame een selfie in de reflectie van een ruit? Want selfies zijn een rage. Liefst in een rare houding. Misschien gaat ze daarom wel door de knieën. 
Of maakte ze een groepsfotootje met de twee dames naast haar? De oude dame spant zich zo te zien in om te kijken wat de fotografe ziet. De andere dame ziet vlak voor ze op de foto gaat, dat ze eigenlijk nog naar de kapper had gemoeten. 
Niet meer nodig. Ik heb haar geknipt.

Ik heb haar geknipt.

Steegje

De man kende ik van zien. Want dorpsgenoten herken je, ook al kun je er niet direct een naam opplakken. Hij gebaarde in het voorbijfietsen dat hij niet op de foto wilde en riep ook nog zoiets. Dat soort verzoeken respecteer ik doorgaans, ook al zou ik voor de rechter sterk staan als hij zich tegen publicatie van de foto zou verzetten. 
Bij fotograferen op de openbare weg is veel toegestaan. Iemand die tegen zijn zin op de foto gaat moet kunnen aantonen dat hij daar schade van ondervindt. Dat kan financieel zijn, zoals een bekende Nederlander die geld ontvangt voor merchandising, maar dat kan ook sociaal zijn, bijvoorbeeld omdat hij erg kwetsbaar is. Die schade aantonen valt niet mee. Wie niet op de foto wil, kan maar het beste uit de buurt van camera's blijven. 
Gelukkig stapte de man van zijn fiets om verhaal te halen. Dat gaf mij de kans om uit te leggen waar ik mee bezig was. Met elkaar spraken we in ons plaatselijk dialect. Dat schept al direct een band. Ik vertelde dat onze fotoclub op eerste en tweede pinksterdag een expositie houdt tijdens de Open Atelier Route in ons dorp en dat ik daarvoor een foto maakte in de categorie 'documentaire fotografie'. We leveren voor die categorie met vier clubleden ieder een foto en we hadden afgesproken dat we daarvoor gangen en steegjes in beeld brengen. 
De man had ik gefotografeerd toen hij me in een smal steegje tegemoet kwam gefietst en toen ik de foto op de display van de camera liet zien, liet hij zijn bezwaren varen. Ik moest hem zelfs waarschuwen dat de foto niet met zekerheid gekozen zou worden voor de expositie. 
Intussen weet ik dat het een andere plaat wordt. Verderop fotografeerde ik even later een jongen die zijn hond uitliet. Ik maakte een serietje en hij vond het prima. Na een paar terugtrekkende bewegingen stemde ook de hond ermee in. De foto die ik voor de expositie koos hou ik nog even achter. U komt volgende week maar kijken op Kerkstraat 21. 
Uit de serie koos ik deze om hier op mijn blog te publiceren. Na zijn aanvankelijke schroom kwam de hond zelfs smeken om op de foto te mogen. In dat opzicht was hij zijn baasje zelfs de baas.

Zijn baasje de baas.

Lelijk eendje

Rare jongens, die Fransen. Volgens die lui is een eend net zo sterk als twee paarden. Ze noemen een Citroën die voor het eerst op de markt kwam deux chevaux, vertaald: twee paarden. Eigenlijk moet het zijn deux chevaux vapeur, twee paardenkracht oftewel 2 pk. Maar met hun Franse slag werd het dus zegge deux chevaux, schrijve 2CV. 
Hier in Nederland was het in 1948 voor het eerst op de markt gebrachte autootje niet bepaald een verkoophit. Het waggelende geval met zijn onaantrekkelijke vorm kreeg bij ons de naam lelijk eendje. 
Van auto's ontwerpen en bouwen heb ik geen verstand. Toch creëerde ik vanmiddag mijn eigen lelijk eendje. We wandelden langs het kasteel in ons dorp dat er momenteel onbewoond en door god en alle bezoekers verlaten bij staat. Het enige leven dat nog in de kasteeltuin en kasteelgracht zit komt van eekhoorntjes, vogels en andere kleine wilde dieren. 
De eenden bijvoorbeeld hebben er vrij spel. Ik zag er vanmiddag eentje die uitbundig aan het baden was. Het eendje dook onder water om even later klapwiekend op het wateroppervlak te gaan staan. Ik had mijn Canon 6D om hangen, omdat ik bij het Boerenbondsmuseum het schapenscheren wilde gaan fotograferen. Maar ik had hem schietklaar, dus in het voorbijgaan pikte ik het eendje mee. 
Hoewel de zon scheen was het donker onder de bomen en moest ik een tamelijk lange sluitertijd kiezen. Door de bewegingsonscherpte kwam het fladderende dier behoorlijk vervormd op de foto. Toch vind ik de foto van dit lelijke eendje zelfs nog mooier dan die van het schapenscheren die ik later deze middag maakte. Die foto's waren wel scherp maar toch wollig.

Een lelijke eend maar niet wollig.

De rode punt

Van achter een glas rode wijn zat ik op het terras van het restaurant te kijken naar een stel golfers. Ze gaven het zoeken naar een balletje in het riet op. Balletjes genoeg denk ik, want even later zag ik dat het nog niet meevalt om zo'n klein golfballetje op een strakke grasmat in een kuiltje te tikken. Ik geloof dat ze dat in deze golfwereld 'putten' noemen. Ik vermaakte me wel met dat geklungel, maar besefte tegelijkertijd dat ik er zelf ook niks van zou bakken. 
Mijn vrouw en ik zijn geen golfers. We waren alleen maar hier om van de mooie omgeving te genieten. Ik maak in dit landschap bij elk bezoekje meestal wel een paar leuke foto's. Want niet golf maar fotografie is mijn hobby. Ik maakte vandaag geen toppertjes. Het kan niet alle dagen prijs zijn. Maar toen ik de foto's op mijn MacBook had geladen, zag ik er eentje tussen zitten waarin me iets opviel.
Ik had een foto van een golfster gemaakt, omdat ze in het mooie decor van een glooiend landschap stond. Allerlei tinten groen zaten er in. En toen vielen me twee rode streepjes op, precies op de belangrijke kruislijnen op eenderde en tweederde links achter de vrouw. 
De verleiding was groot om ze weg te retoucheren, maar ze maakten wel deel uit van het landschap en ze markeerden waarschijnlijk een plek die in het golfspel van belang was. Bovendien herinnerde ik me, dat iemand ooit gezegd had dat een rode punt of een rood elementje in een foto — hoe klein ook — het beeld aantrekkelijker maakt. 
Ik ging op internet op zoek naar Der Rote Punkt, The Red Point, Le Point Rouge, De Rode Punt. Ik kreeg veel treffers over rode puntjes in foto's die ontstaan door pixelfouten en rode ogen. Maar slechts een paar artikelen op het wereldwijde web gingen over de rode punt die ik bedoelde. En telkens stond er niet meer dan dat de leermeester van de fotograaf had gezegd, dat een rode punt in een foto het beeld interessant kon maken. 
Een artikel over kleurgebruik in de reclame bracht me nog het verst. Rood werkt sterk op emotie van mensen, las ik. Ik citeer: "Het is de kleur van de liefde, van opwinding, kracht, seks en passie. Maar ook van agressie. In de reclame zegt het iets over lef hebben en wordt het gebruikt in accenten. Omdat rood ook de kleur is van het hebben van schulden, doe je er goed aan om over het gebruik van deze kleur goed na te denken. Emotioneel gezien is het de meest intense kleur: rood doet de hartslag en ademhaling versnellen." 
Vooruit dan maar. Ik heb die rode streepjes in de foto laten zitten. Van golf heb ik geen verstand en van foto's maken weet ik ook niet alles. Ik schenk mezelf nog maar eens een glas rode wijn in en maak daar verder geen punt van.

Ik maak geen punt van die rode streepjes.