Processie

Het is vele jaren geleden dat ik nog eens de processie van Valkenswaard naar Handel aan me voorbij zag trekken. Meestal ben ik het dorp uit in het derde weekend van juni. Ik had er in elk geval nog nooit foto's van gemaakt. Maar op deze zaterdag was ik thuis en dus nam ik mijn camera mee naar het centrum. 
Iemand wist dat de processie precies om vijf voor half drie op het Ridderplein zou arriveren en dat bleek op de minuut nauwkeurig te kloppen. Ik maakte foto's van de vaandeldragers die voorop liepen. Ik maakte foto's van een paar kloosterzusters die dapper doorstapten. Ik maakte foto's van massa's wandelaars die dwars over het Ridderplein de weg afsneden. 
De mooiste foto's vind ik toch die van de details. Dat er veertienhonderd wandelaars langs me heen liepen neem ik graag voor kennisgeving aan. Statistieken zijn altijd handig. Maar ik ben toch blij dat ik deze foto maakte van een wandelaarster die moederziel alleen op een muurtje is gaan zitten om even bij te komen van de inspanningen. Nog vier kilometer naar Handel. De laatste loodjes. Ze haalt het, weet een medeprocessiegangster. Al jaren. 
Ik had me voor de processie arriveerde afgevraagd waarvoor die emmers dienden, die de organisatie op het Ridderplein had uitgestald. Eruit drinken leek me niet de bedoeling, al heb ik nu wel gezien dat paarden – die de huifkarren trokken – emmers water leegslobberden. De lopers tapten hun flessen vol bij kranen die door Brabant Water speciaal voor dit doel op het Ridderplein waren geïnstalleerd. Die emmers water bleken niet alleen een uitkomst voor de paarden, maar ook voor vermoeide voeten. Al zullen de paarden zich afgevraagd hebben waarom deze wandelaarster zich niet omkeerde en haar voeten in de kasteelgracht pal achter haar doopte. Dat scheelde toch weer een slok op een emmer.

Dat scheelt een slok op een emmer.

Fluitend

Het was een vluchtelingenkamp in een bosrand bij de grens. Om deze mensen niet in gevaar te brengen, zal ik niet zeggen waar het was. Ik hoorde een fluitend geluid boven onze hoofden, vrijwel direct gevolgd door een explosie. Ik keek om en maakte in dezelfde beweging deze foto van een granaatinslag in het kamp. Als ik deze plaat instuur voor de World Press Photo zal ik erbij zetten waar dit was. 
Of heeft U geen geduld en wilt U het nu weten? Dan moet ik U bekennen dat mijn fantasie even op hol sloeg. Dit is geen vluchtelingenkamp en deze mensen zijn niet in gevaar. Als ik al een fluitend geluid hoorde, dan was het van de vogeltjes in de bomen. Het geluid van die explosie was er ook niet. Het was misschien de klap van een dichtgegooide autodeur. Wat deze foto dan wel toont? 
Het was een barbecue in de bosrand van het recreatiegebied Chevetogne in Wallonië, België. Het was tijdens ons familieweekend, afgelopen zaterdagmiddag. En het was er gezellig. Wij picknickten met de familie. Zij uit Kroatië hadden een barbecue. We deelden onze salades met onze buren en van de Kroaten kregen wij warme hapjes. 
Om een foto goed te kunnen beoordelen moet je de context kennen. Ooit zag ik een foto die gemaakt was tijdens de Praagse lente. Rond een Russische tank stonden mannen met geheven vuisten. In de Pravda luidde het onderschrift: enthousiaste Praagse menigte verwelkomt onze mannen. In de Westerse kranten luidde het onderschrift: woedende menigte bestormt Russische tank in Praag. Een foto vertelt de waarheid die je wilt geloven.
Ik waag me niet in een gebied met inslaande granaten. Ik eet liever een warme hap van een Kroatische barbecue. Ook al zal ik daarmee nooit een World Press Photo scoren.

Oorlog of vrede?

Geknipt

Straatfotografie is vaak een kwestie van snel reageren. Soms zie je hét moment aankomen. Soms gebeurt hét zonder waarschuwing vooraf en duurt hét net lang genoeg om er je camera op te richten. 
Op een zonnige dag als vandaag is het dan lastig om de juiste instellingen te kiezen voor sluitertijd, diafragma en iso-waarde. Want als de actie zich deels in de volle zon en deels in de schaduw afspeelt, moet de sensor een behoorlijk contrast tussen licht en donker overbruggen. Als je met een handmatig ingestelde camera net een foto in de schaduw hebt gemaakt, moet je vaak behoorlijk snel instellingen veranderen om een geslaagde foto in de volle zon te maken. 
Op zulke momenten zet ik mijn camera meestal op diafragma-voorkeuze met een f/8-opening voor een redelijke scherptediepte. De iso-waarde staat dan op 400 waarbij je in de schaduw nog een behoorlijk snelle sluitertijd hebt en in de volle zon een heel erg korte voor bevroren bewegingen. 
Met die instellingen op mijn camera spiedde ik vanmiddag in Durby naar leuke momenten. Uit mijn ooghoek zag ik een vrouw door haar knieën gaan om een foto te maken. Ik richtte mijn camera en drukte af. Een tweede kans was er niet, want toen was het moment alweer voorbij. 
Het was eigenlijk best een grappige foto. De scène had schaduw- en zonlichtpartijen, maar de belichting zat dankzij mijn vooraf gekozen instellingen wel snor. Wat had ik eigenlijk gefotografeerd? Maakte deze dame een selfie in de reflectie van een ruit? Want selfies zijn een rage. Liefst in een rare houding. Misschien gaat ze daarom wel door de knieën. 
Of maakte ze een groepsfotootje met de twee dames naast haar? De oude dame spant zich zo te zien in om te kijken wat de fotografe ziet. De andere dame ziet vlak voor ze op de foto gaat, dat ze eigenlijk nog naar de kapper had gemoeten. 
Niet meer nodig. Ik heb haar geknipt.

Ik heb haar geknipt.

Steegje

De man kende ik van zien. Want dorpsgenoten herken je, ook al kun je er niet direct een naam opplakken. Hij gebaarde in het voorbijfietsen dat hij niet op de foto wilde en riep ook nog zoiets. Dat soort verzoeken respecteer ik doorgaans, ook al zou ik voor de rechter sterk staan als hij zich tegen publicatie van de foto zou verzetten. 
Bij fotograferen op de openbare weg is veel toegestaan. Iemand die tegen zijn zin op de foto gaat moet kunnen aantonen dat hij daar schade van ondervindt. Dat kan financieel zijn, zoals een bekende Nederlander die geld ontvangt voor merchandising, maar dat kan ook sociaal zijn, bijvoorbeeld omdat hij erg kwetsbaar is. Die schade aantonen valt niet mee. Wie niet op de foto wil, kan maar het beste uit de buurt van camera's blijven. 
Gelukkig stapte de man van zijn fiets om verhaal te halen. Dat gaf mij de kans om uit te leggen waar ik mee bezig was. Met elkaar spraken we in ons plaatselijk dialect. Dat schept al direct een band. Ik vertelde dat onze fotoclub op eerste en tweede pinksterdag een expositie houdt tijdens de Open Atelier Route in ons dorp en dat ik daarvoor een foto maakte in de categorie 'documentaire fotografie'. We leveren voor die categorie met vier clubleden ieder een foto en we hadden afgesproken dat we daarvoor gangen en steegjes in beeld brengen. 
De man had ik gefotografeerd toen hij me in een smal steegje tegemoet kwam gefietst en toen ik de foto op de display van de camera liet zien, liet hij zijn bezwaren varen. Ik moest hem zelfs waarschuwen dat de foto niet met zekerheid gekozen zou worden voor de expositie. 
Intussen weet ik dat het een andere plaat wordt. Verderop fotografeerde ik even later een jongen die zijn hond uitliet. Ik maakte een serietje en hij vond het prima. Na een paar terugtrekkende bewegingen stemde ook de hond ermee in. De foto die ik voor de expositie koos hou ik nog even achter. U komt volgende week maar kijken op Kerkstraat 21. 
Uit de serie koos ik deze om hier op mijn blog te publiceren. Na zijn aanvankelijke schroom kwam de hond zelfs smeken om op de foto te mogen. In dat opzicht was hij zijn baasje zelfs de baas.

Zijn baasje de baas.

Lelijk eendje

Rare jongens, die Fransen. Volgens die lui is een eend net zo sterk als twee paarden. Ze noemen een Citroën die voor het eerst op de markt kwam deux chevaux, vertaald: twee paarden. Eigenlijk moet het zijn deux chevaux vapeur, twee paardenkracht oftewel 2 pk. Maar met hun Franse slag werd het dus zegge deux chevaux, schrijve 2CV. 
Hier in Nederland was het in 1948 voor het eerst op de markt gebrachte autootje niet bepaald een verkoophit. Het waggelende geval met zijn onaantrekkelijke vorm kreeg bij ons de naam lelijk eendje. 
Van auto's ontwerpen en bouwen heb ik geen verstand. Toch creëerde ik vanmiddag mijn eigen lelijk eendje. We wandelden langs het kasteel in ons dorp dat er momenteel onbewoond en door god en alle bezoekers verlaten bij staat. Het enige leven dat nog in de kasteeltuin en kasteelgracht zit komt van eekhoorntjes, vogels en andere kleine wilde dieren. 
De eenden bijvoorbeeld hebben er vrij spel. Ik zag er vanmiddag eentje die uitbundig aan het baden was. Het eendje dook onder water om even later klapwiekend op het wateroppervlak te gaan staan. Ik had mijn Canon 6D om hangen, omdat ik bij het Boerenbondsmuseum het schapenscheren wilde gaan fotograferen. Maar ik had hem schietklaar, dus in het voorbijgaan pikte ik het eendje mee. 
Hoewel de zon scheen was het donker onder de bomen en moest ik een tamelijk lange sluitertijd kiezen. Door de bewegingsonscherpte kwam het fladderende dier behoorlijk vervormd op de foto. Toch vind ik de foto van dit lelijke eendje zelfs nog mooier dan die van het schapenscheren die ik later deze middag maakte. Die foto's waren wel scherp maar toch wollig.

Een lelijke eend maar niet wollig.

De rode punt

Van achter een glas rode wijn zat ik op het terras van het restaurant te kijken naar een stel golfers. Ze gaven het zoeken naar een balletje in het riet op. Balletjes genoeg denk ik, want even later zag ik dat het nog niet meevalt om zo'n klein golfballetje op een strakke grasmat in een kuiltje te tikken. Ik geloof dat ze dat in deze golfwereld 'putten' noemen. Ik vermaakte me wel met dat geklungel, maar besefte tegelijkertijd dat ik er zelf ook niks van zou bakken. 
Mijn vrouw en ik zijn geen golfers. We waren alleen maar hier om van de mooie omgeving te genieten. Ik maak in dit landschap bij elk bezoekje meestal wel een paar leuke foto's. Want niet golf maar fotografie is mijn hobby. Ik maakte vandaag geen toppertjes. Het kan niet alle dagen prijs zijn. Maar toen ik de foto's op mijn MacBook had geladen, zag ik er eentje tussen zitten waarin me iets opviel.
Ik had een foto van een golfster gemaakt, omdat ze in het mooie decor van een glooiend landschap stond. Allerlei tinten groen zaten er in. En toen vielen me twee rode streepjes op, precies op de belangrijke kruislijnen op eenderde en tweederde links achter de vrouw. 
De verleiding was groot om ze weg te retoucheren, maar ze maakten wel deel uit van het landschap en ze markeerden waarschijnlijk een plek die in het golfspel van belang was. Bovendien herinnerde ik me, dat iemand ooit gezegd had dat een rode punt of een rood elementje in een foto — hoe klein ook — het beeld aantrekkelijker maakt. 
Ik ging op internet op zoek naar Der Rote Punkt, The Red Point, Le Point Rouge, De Rode Punt. Ik kreeg veel treffers over rode puntjes in foto's die ontstaan door pixelfouten en rode ogen. Maar slechts een paar artikelen op het wereldwijde web gingen over de rode punt die ik bedoelde. En telkens stond er niet meer dan dat de leermeester van de fotograaf had gezegd, dat een rode punt in een foto het beeld interessant kon maken. 
Een artikel over kleurgebruik in de reclame bracht me nog het verst. Rood werkt sterk op emotie van mensen, las ik. Ik citeer: "Het is de kleur van de liefde, van opwinding, kracht, seks en passie. Maar ook van agressie. In de reclame zegt het iets over lef hebben en wordt het gebruikt in accenten. Omdat rood ook de kleur is van het hebben van schulden, doe je er goed aan om over het gebruik van deze kleur goed na te denken. Emotioneel gezien is het de meest intense kleur: rood doet de hartslag en ademhaling versnellen." 
Vooruit dan maar. Ik heb die rode streepjes in de foto laten zitten. Van golf heb ik geen verstand en van foto's maken weet ik ook niet alles. Ik schenk mezelf nog maar eens een glas rode wijn in en maak daar verder geen punt van.

Ik maak geen punt van die rode streepjes.

Dodenherdenking

In de hal van het gemeentehuis van Eindhoven zag ik ooit een gedenksteen aan de wand. 'Gevallen' las ik en daaronder vier namen. Het leek me wat overdreven om een gedenksteen te wijden aan mensen die in de hal van de trap zijn gevallen of zijn uitgegleden op de gladde tegelvloer. Maar daarvoor is die plaat ook niet. Uit een toelichting bij de namen blijkt dat het oorlogsslachtoffers zijn.
Ik moest er vandaag aan denken. In Nederland is het op 4 mei dodenherdenking. De plaatsen waar mensen bijeenkomen voor twee minuten stilte zijn meestal herdenkingsmonumenten die er staan voor álle oorlogsslachtoffers. 
In België kennen ze gedenkstenen waarop ze één enkele soldaat herdenken op de plek waar die gesneuveld is. In het dorpje Somme-Leuze in de Ardennen weet ik er een paar te staan. Bijvoorbeeld op een straathoek, niet eens een doorgaande weg, waarvan je je afvraagt wat het strategisch belang is geweest om daar je leven voor te geven. 
Omdat het vandaag de dag is om even stil te staan bij de oorlogsslachtoffers onderbrak ik mijn wandeling. Hier ligt Joseph Solheid, gevallen op 8 september 1944. Is dat zijn schaduw die er nog ligt? Zoals een krijttekening van een slachtoffer op plaats delict in een crimi? 
Nee natuurlijk niet. Ik heb de pose zorgvuldig uitgekiend, zodat niet te zien is dat de schaduw van de fotograaf is.
Deze schaduw is dus van mij toen ik even stilstond bij een oorlogsslachtoffer.  En in mijn hoofd speelde: 'I hope you died well and I hope you died clean' (uit het lied The Green Fields of France, waarin een wandelaar even uitrust bij het graf van een gesneuvelde soldaat).

...'I hope you died well and I hope you died clean'...

Publiek

Noem het historische optocht. Noem het boerenoptocht. De benamingen worden in Gemert door elkaar gebruikt en ze vertellen allebei iets over de inhoud van de stoet. 
Duizenden toeschouwers zagen vrouwen op een platte wagen de was doen. Zoals dat vroeger gebeurde in een plattelandsgezin. Vandaar historische optocht. Duizenden toeschouwers zagen ook veel levende have en oude klederdracht van de boerderij passeren. Vandaar boerenoptocht. 
Veel mensen hebben een camera bij zich om fotogenieke details uit de stoet vast te leggen. Er waren vandaag ook veel leden van onze Foto Expressie Groep Gemert. We hadden dit weekend onze jaarlijkse fototentoonstelling en de expositieruimte lag aan de optochtroute. Dus we waren er toch. 
Ik maakte ook enkele foto's van de optocht en besefte toen dat ik meer van hetzelfde maakte. In zijn algemeenheid, want er worden vanaf de zijlijn ontzettend veel foto's van de optocht gemaakt. Maar ook voor mezelf, want ik heb vorig jaar deze optocht ook al eens gefotografeerd. 
Ik richtte als straatfotofraaf mijn lens daarom op het publiek. Vanwege onze expositie had ik toch al meer oog voor toeschouwers. Buiten maakte ik foto's waarop ik toeschouwers zodanig inkaderde dat ze kijken naar iets wat je niet op de foto ziet. Het zal de optocht wel zijn, want onze fototentoonstelling is achter hun ruggen. 
Er was dus in elk geval veel belangstelling vóór onze clubexpositie. Buiten.

Veel belangstelling vóór onze expositie.

Mysterie

In mijn tuin in Somme-Leuze ontmoette ik zojuist de Paashaas. Het was een uiterst beschaafd heerschap dat mij vriendelijk groette. En ik groette hem. We raakten aan de praat. 
"Paashaas", zeg ik, "hoe komt het dat U met Pasen eieren brengt?" 
"Ach monsieur", antwoordt hij, "ik leg die eieren zelf en niemand gelooft dat. Daarom geef ik ze één keer per jaar weg. Met Pasen." 
"Ach Paashaas", zeg ik. "Hazen leggen toch geen eieren." 
"Ziet U wel. U gelooft mij ook niet." 
"Hoe kan dat dan? Een haas die eieren legt" 
"Dat is een mysterie. Net zoals die dode man die drie dagen later uit zijn graf opstond." 
"Jezus", zeg ik. 
"Zeg dat wel, sjezus", zegt de Paashaas. 
"Mag ik eens iets vragen?", gaat de Paashaas verder. "Hoe komt het dat ik zo scherp en kleurig op Uw foto sta, terwijl de hoeken van de foto donker zijn en de rest van het landschap wat licht en flets is." 
"Dat is mijn mysterie", zeg ik. "Net als jouw eieren en de verrijzenis van Jezus. Maar ik wil mijn mysterie wel ophelderen: ik selecteer de hoofdpersoon in de foto in mijn fotobewerkingsprogramma Aperture en voer het contrast en de kleurverzadiging op. Van de rest van de foto breng ik het contrast en de kleurverzadiging juist naar beneden. En dan voeg ik nogal stevig vignetering toe." 
"Oh", zegt de Paashaas. "Dat ga ik ook eens proberen." 
"Hoe komt U aan die eieren?", probeer ik nog eens. 
"Die heb ik gejat monsieur", antwoordt de Paashaas en hij huppelt fluitend weg. 
"Zeg, Jezus. En hoe deed jij dat eigenlijk?"

Dit is mijn mysterie.

Lucky Luke

Ik denk dat de Dominicanenkerk in Maastricht open blijft. De meer dan zevenhonderd jaar oude kerk staat op een strategische plek midden in de stad. Daarvoor vind je altijd wel een bestemming, zo leert de geschiedenis. Hopelijk lukt de doorstart als boekhandel, want ik ken geen mooiere en ik ben in goed gezelschap. De Britse krant The Guardian riep de Maastrichtse boekhandel in de Dominicanenkerk in 2008 uit tot de mooiste ter wereld. 
Nou zijn het moeilijke tijden voor boekhandels, want de klandizie loopt terug. Boekhandelketen Polare – waarvan de Maastrichts boekhandel in de Dominicanenkerk deel uitmaakte – ging in februari failliet. Daarna knokte de boekhandel voor zijn voortbestaan. Er is een doorstart onder de naam Boekhandel Dominicanen en wat mij betreft mag de winkel een voorbeeld nemen aan het gebouw waarin hij is gevestigd. 
Nog ver voor er sprake was van ontkerkelijking werd de Dominicanenkerk in Maastricht al eens aan de eredienst onttrokken. Sinds begin negentiende eeuw zaten er een stadsmagazijn en een drukkerij in het gotische kerkgebouw. Het Maastrichts Stedelijk Orkest zat er in en er was een bloemententoonstelling. Tijdens het Rijke Roomsche leven in de eerste helft van de twintigste eeuw was het weer even een katholieke kerk. Daarna werd er carnaval in gevierd, sinds 1970 zaten er het stadsarchief en een bibliotheekdepot in, exposities, een feestzaal, een postkantoor en een fietsenstalling. 
Het rijksmonument paste zich aan aan de behoefte van de tijd. Dat zou de boekhandel ook moeten doen. Misschien is er een markt voor boeken over Billy the Kid of Lucky Luke, die sneller schoot dan zijn schaduw. Ik maakte in de Dominicanenkerk in Maastricht een foto van een man die kennelijk iets te lezen zocht. Zijn houding verraadt zijn interesse voor revolverhelden uit het Wilde Westen.

Schiet sneller dan zijn schaduw.