Unheimisch

Het is 25 jaar geleden dat de Berlijnse muur viel. Een jaar later, in oktober 1990, hield de DDR officieel op te bestaan. De staat is 41 jaar oud geworden. De foto die ik hier vandaag toon, maakte ik tien dagen geleden in de Hanzestad Stralsund, gelegen in de ehemalige DDR. We waren daar omdat we het grootste eiland van Duitsland bezochten: Rügen. En de brug naar Rügen begint bij Stralsund. 
Rügen heeft krijtrotskusten, rietkusten, zandstranden, rotsstranden. Het heeft met Jasmund een groot beschermd natuurgebied. Je kunt er wandelen en fietsen door een prachtig natuurlandschap. Ik maakte er mooie landschapsfoto’s, waarbij ik zo nu en dan een NR-filter inzette om met een lange sluitertijd de golfslag in de zee te laten uitvloeien. Die foto’s zijn te zien op de fotowebsite Flickr (klik hier om de foto's te zien). Of bij mij thuis in de hal, waar ik de precies een jaar geleden gemaakte foto’s van de Trollenfjord in Noorwegen heb vervangen door schilderachtige Rügenlandschapjes. 
Ik maakte op Rügen ook foto’s van de vierenhalve kilometer lange ruïne van Prora, een gebouw dat Hitler liet neerzetten om er twintigduizend Rijksgenoten vakantie te kunnen laten vieren. Alles bij elkaar kwam ik met duizend foto’s thuis. Al is dat hoge aantal mede ontstaan door een reeks foto’s van een beweeglijke kraanvogelkolonie naast ons hotel in Rügen, waarvan ik uiteindelijk een paar mooie foto’s overhield. 
De foto die echter het meest tot mijn verbeelding spreekt is die ik hier plaats. Niets op deze foto is namelijk wat het lijkt. Ik maakte deze unheimische opname in het stadje Stralsund. Dat is geen vervallen DDR-stadje, zoals je misschien zou denken bij het zien van deze foto. Als ik me hier om zou draaien en dan een foto zou maken, dan zou je een moderne haven zien met plezierjachten en verderop grote zeeschepen. Je zou een modern museumgebouw zien van Ozeaneum. En als je over de brug bij de haven de stad inloopt, zie je een historische binnenstad met eigentijdse winkels en horeca. 
Op deze foto zie je de achterkanten van pakhuizen en een geparkeerde goederenwagon. En dat verwijsbord naar toiletten hangt niet aan de trein, maar aan een ijzeren afrastering. Want niet alle ijzeren gordijnen zijn verdwenen.

Geen ijzeren gordijn maar wel een onzichtbaar ijzeren hek voor die wagons.

Geen boomstam

Deze maand is het zes jaar geleden dat ik een Canon PowerShot G10 aanschafte. Voor erbij. De camera past in een jaszak en gaat dus ook mee als mijn spiegelreflexen onhandig groot zijn. Zo heb ik altijd een camera bij de hand en voor straatfotografie is dat wel handig, want dé momenten laten zich niet plannen. 
Tegenwoordig kunnen de camerafuncties van de smartphones een goed alternatief bieden, maar elke fotograaf weet dat er niks gaat boven een echte camera. Op mijn G10 heb ik controle over sluitertijd, diafragma en ISO-waarde, net zoals op een spiegelreflex kleinbeeldcamera. Het grote voordeel van die instelmogelijkheden is dat je daarmee het licht kunt sturen. Dat kun je met een smartphonecamera niet of nauwelijks. Met mijn G10 maak ik nog elke week foto's. Hoewel Canon inmiddels een G16 in de markt heeft gezet, voldoet mijn oude beestje nog prima voor de doelen waarvoor ik hem in wil zetten. 
De G16 heeft 12,1 megapixels. Mijn G10 heeft er zelfs 14,7. Handig als ik wil croppen. Het nadeel – en daarom heeft Canon ook wat pixels weggegooid – is dat mijn G10 bij hogere ISO-waarden vrijwel onbruikbaar is door de ruis. De sensor van een PowerShot is domweg te klein voor zoveel pixels. 
Op de Canon G16 kun je ISO 12800 instellen, drie stoppen meer dan de ISO 1600 op mijn G10. En met die ISO 1600 krijg ik meer ruis dan beeld. Ik ga zelden hoger dan ISO 200. Desondanks heb ik met deze camera al veel mooie foto's gemaakt, die ik anders niet gemaakt had omdat ik domweg geen camera bij me zou hebben. 
Vandaag maakten we een mooie herfstwandeling door de bossen naar een naburig dorp. Ik had mijn spiegelreflexen thuisgelaten, omdat ik in dit gebied sinds mijn jeugd alle landschapsvarianten al gefotografeerd heb. De PowerShot ging wel mee in een jaszak, voor het geval ik nog verrassend leuke dingen zou zien. 
En warempel. In het bos zag ik een plas water die na de regen van gisteren nog niet door de bodem was opgeslokt. Je kon er met twee voeten naast elkaar in staan en er lag een polsdikke tak ik. Ik hield mijn G10 een vinger dik boven het wateroppervlak en drukte af. 
Ik stond versteld van het resultaat. Het leek alsof er een boomstam in een meertje lag. Mijn ouwetje mag nog een poosje mee. Wat een power shot.

Kabouterboomstam in een meer.

Hullie

Als ik door Maastricht wandel heb ik meestal een camera bij me. Een vliegende kraai vangt altijd wat, zeggen ze dan. Gisteren was het druk in de stad. Mooi weer, veel volk op straat. De terrasjes zaten vol, er was een demonstratie van dierenvrienden die medelijden hadden met dieren waarop dierproeven worden gedaan. 
De fietsenstallingen puilden uit en als je daar je fiets wilde terugvinden, dan was het even zoeken. Ik had het allemaal op de foto en liep met een voldaan gevoel terug naar de parkeergarage waar onze auto stond. 
We liepen langs de Maas en daar zag ik mensen foto's maken van stadsgezichten met het water op de voorgrond en van rondvaartboten en speedboten die het Maaswater uiteenspleten. Ik fotografeerde nog wat fotograferende mensen en zag toen een meisje voor me een zijwaartse buiging maken. De betekenis ontging me, maar vóór haar zag ik een ander meisje een foto maken met haar smartphone. Ik kaderde in een drukte af. Gek plaatje. 
Pas toen beide meiden giechelend omkeken en hun duim naar me opstaken, besefte ik dat de smartphone niet aan de voorkant maar aan de achterkant een foto had gemaakt. Ik was in een selfie van twee meiden terecht gekomen. Een hullie, zal ik maar maar zeggen, vrij naar een woord uit ons dialect dat 'zij' betekent.

Geen selfie maar een hullie.

Langgevelboerderij

Elke dag rijd ik minstens twee keer langs deze plek. Op mijn woon-werkverkeer fiets ik er aan voorbij en als ik voor andere gelegenheden ons dorp uit moet, gaat mijn blik ook altijd even naar deze plek waar vroeger een oude boerderij stond. Telkens wil ik er dan een foto van maken, maar telkens komt het er niet van. 
Hoewel ik in mijn fietstas altijd mijn Canon PowerShot G10 meeneem, gun ik me geen tijd om te stoppen. Voor mijn gevoel hoort het woon-werkverkeer bij het werk en fotograferen is mijn hobby. Als ik er op andere momenten langs kom, ben ik meestal bezig om een afspraak te halen. 
Veel is er in het voorbijgaan trouwens niet te zien, want er staat een afrastering van bouwhekken omheen en op het gaaswerk is vrijwel ondoorzichtig groen doek bevestigd dat de plek grotendeels aan het oog onttrekt. Maar mischien is het juist daarom wel spannender. Intrigerend. 
Vandaag maakten we tijdens het mooist denkbare nazomerweer een wandeling door de velden rond ons dorp. Ik had mijn Canon EOS 6D meegenomen en op weg naar huis kwamen weer langs deze plek. Nu had ik hobbytijd. Ik vond in de omheining twee uit elkaar wijkende palen waar de lens van mijn camera precies doorheen kon. Eindelijk had ik de foto's die ik al het hele jaar wilde maken. 
Wat op deze foto staat zijn de restanten van een langgevelboerderij die hier 110 jaar lang heeft gestaan. De huidige eigenaar wil de boerderij herbouwen met de zorgvuldig bewaarde sloopmaterialen van de originele boerderij en aan de hand van de oorspronkelijke bouwtekening. 
Misschien was de drang om deze foto te maken wel versterkt door het uitstapje van de heemkundekring dat we gisteren maakten. Elk jaar gaan we naar een stad met een rijke historie. Gisteren was dat Dordrecht. Ik maakte er 256 foto's, waarvan ik er 75 overhoud die ik aan de heemkundekring lever. 
Eén foto zit daar niet bij. Die plaatste ik gisteren op facebook, maar dat was een op straat gefotografeerde schaars geklede paaldanseres die niet veel met geschiedenis te maken had. 
Op de foto die ik hier vandaag plaats krijg ik waarschijnlijk minder reacties.

Die paaldanseres op mijn facebook levert meer reacties op, vermoed ik.

Vrijheid

We brachten dit weekend door in ons recreatiehuis in de Ardennen. Ver weg van alle drukte, zoals de jaarmarkt in ons dorp en de herdenking van operatie Market Garden met vierhonderd militaire voertuigen die er de weg nog kenden van zeventig jaar geleden. Op de heenweg naar Somme-Leuze legden we even aan in Maastricht. We hebben er wat gewinkeld en geluncht. 
In de parkeergarage vroeg een oudere Duitse dame ons de weg naar het centrum. Ik moest denken aan een conference van Koot & Bie en de verleiding was groot om haar de verkeerde kant op te wijzen met een 'do ist das Zentrum'. Koot beschouwde het als een verzetsdaad om een Duitser die naar het station zocht met een 'do ist der Bahnhof' de verkeerde richting in te sturen. Maar de oorlog is nu zeventig jaar geleden, dus waarom zouden we deze dame nog plagen. We zijn zelfs nog een stukje met haar opgelopen, omdat wij ook het centrum in wilden. 
Op de terugweg naar de auto bleek de oorlog plotseling toch nog niet uit ieders geheugen gewist. Een colonne oude legervoertuigen kruiste ons pad en het publiek stond er rijen dik naar te kijken. Goed. Geen Market Garden, maar ook Maastricht is dus bevrijd van de Duitsers, al zou je dat niet altijd zeggen. Ik maakte enkele foto's, maar veel meer dan al die andere fotografen langs de route heb ik niet gemaakt. 
Aanvankelijk sprak me de foto die ik hier toon ook niet echt aan. Tot ik er een heleboel symboliek in zag. Die militaire wagens die daar rijden, hebben ertoe bijgedragen dat ik nu vrij ben om op de openbare weg te fotograferen. Zonder censuur. Al die mensen die daar lopen, kiezen in volledige vrijheid hun weg. En dat jongetje links onder in beeld heeft voor mij ook betekenis. 
Met moderne fototechnieken had ik hem erin kunnen plakken, als hij daar niet echt gelopen had. De werkelijkheid is steeds gemakkelijker te manipuleren. Maar hij was er wel degelijk, spontaan in mijn richting rennend. Pas toen hij me in de gaten kreeg trok hij een ander jongetje van de stoep en samen gingen ze gekke bekken trekken, rare houdingen aannemen en meer van die ongein die mensen tegenwoordig uithalen als ze een camera zien. De moderne tijd, net wat U zegt. 
Om het normale openbare leven te kunnen vastleggen, moet je als fotograaf tegenwoordig geluk hebben. Maar ja, dit jongetje is ook vrij om te doen wat hij leuk vindt.

De vrijheid in beeld.

Onzichtbaar

Deze maand is in Keulen weer de tweejaarlijkse Photokina. Het is zo niet de grootste, dan toch met die van Amerika en Japan één van de grootste en meest toonaangevende fotobeurzen ter wereld. Hier presenteren de fabrikanten van camera's, fotoprinters en toebehoren hun nieuwste producten. Ik ben benieuwd of er weer verrassende producten bij zijn en ik ben vast van plan om er weer te gaan kijken. 
Algemeen wordt verwacht dat de camerabouwers het in de toekomst moeilijk krijgen. Het grote publiek is tevreden met de fotofuncties op mobieltjes. Waar vakantiegangers en familiekiekjesmakers vroeger nog wel eens een spiegelreflexje kochten, staat die markt nu zwaar onder druk. Want wie de spiegelreflexcamera bij gebrek aan kennis van fotografie enkel op de automaat gebruikt, heeft weinig profijt van de investering. 
Voor de camerabouwers is die markt echter belangrijk, want ze kunnen er een groot deel van hun investeringen voor het ontwikkelen van nieuwe producten terugverdienen. En voor fotografen blijven de betere camera's belangrijk, omdat ze veel technische mogelijkheden hebben die niet worden geleverd op een smartphone. 
De grotere sensor van de spiegelreflex zal altijd de kwaliteit overtreffen van de kleine smartphonesensoren. En al bieden smartphoneleveranciers al voorzetlensjes om tele-objectieven concurrentie aan te doen, de kwaliteit zal altijd minder zijn. 
Toen ik aan het einde van de middag door de Mariapeel wandelde om er in prachtig licht natuurfoto's te maken, was ik blij met mijn Canon Eos 6D. Met een mobieltje had ik nooit gemaakt wat ik nu in mijn fotoarchief kan opslaan. 
Zelfs toen ik na gedane arbeid op het terras van de Koning Willem III-hoeve achter een ijscoupe zat, was ik blij met mijn spiegelreflex. Ik maakte deze foto en wist zeker dat me dat met mijn iPhone niet gelukt was. Ik heb daarmee veel te weinig controle over de opname, die ik in een fractie van een seconde maakte. En kijk eens wat er allemaal op deze foto gebeurt: de man rechts in beeld eet een ijsje, een meisje tilt haar hond op, die hond plooit zich precies om het hoofd van haar vader die zijn mobieltje raadpleegt, en haar broertje - denk ik - bekijkt... eh, wat eigenlijk? 
Is het de eerste onzichtbare camera die nog op de Photokina gepresenteerd moet worden?

Heeft die jongen links de eerste onzichtbare camera bemachtigd?

Le Louvre-Lens

We bezochten vandaag de eind 2012 geopende uitbreiding van het museum het Louvre in de Noord-Franse stad Lens. Van een dependance mag je niet spreken, omdat het een volwaardig, zelfstandig museum is. Maar het draagt wel de naam Le Louvre-Lens en het toont op een eigentijdse wijze werken uit de collectie van het Louvre, waarvoor in Parijs geen plaats is. 
Via een draagbaar multimedia-apparaat kregen we op een koptelefoon in het Nederlands uitleg bij het getoonde werk. We konden een nummer intoetsen dat correspondeerde met het nummer bij het kunstwerk en kregen dan te horen wat de betekenis was van het schilderij of beeld waar we naar keken. Buitengewoon interessant, want een deel van de symboliek van de kunstwerken zou ons anders zijn ontgaan. 
De tijdlijn begon 3500 jaar voor Christus en eindigde in de negentiende eeuw. Zo zagen we de opkomst en ondergang van de Egyptische cultuur, de Griekse, de Etruskische en de Romeinse cultuur en we keken naar Islamitische en Christelijke kunst. Ik heb niet de verwachting dat een foto die ik gisteren maakte nog ooit in deze collectie belandt. Maar in de elfde eeuwse kapittelkerk Saint Pierre in het stadje Aire-sur-la-Lys fotografeerde ik een hoek die me heel erg aan een ondergang van de roomskatholieke kerk doet denken. 
Heeft de Kerk ons nog iets te vertellen 2014 jaar na Christus? Het katheder voor het altaar waar de priester behoort te preken is leeg. Een microfoon om het volk toe te spreken ontbreekt, maar die is ook niet nodig als er niets meer te zeggen is. Er zijn trouwens geen gelovigen om te luisteren. Alle stoelen zijn leeg. Achter, tegen de muur, zie je op deze foto de lege lijsten van kruiswegstaties. Het verhaal van de lijdensweg van Christus wordt hier niet meer uitgebeeld. 
Gelukkig zag ik vandaag in het Louvre dat er na iedere eindtijd een nieuwe start is. Maar daar heb ik nog geen foto's van.

Van een nieuwe start heb ik nog geen foto's.

Ring

Er zijn fotografen die zich principieel verzetten tegen het aansnijden van foto's. Wat je in het kader ziet is voor hen de enige echte foto. Maar dan vergeten ze, dat het maken van een foto al begint met aansnijden. Want elk beeld komt rond in de camera. Immers, het objectief is rond, het diafragma is rond en dus is het beeld dat er doorheen valt ook rond. 
De foto wordt rechthoekig door de vorm van de sensor of het negatief waarop het beeld wordt vastgelegd. Veel lichtbundels die door de lens de camera binnen komen, gaan verloren omdat ze naast de sensor of het negatief vallen. Dat is niet erg trouwens, want de randen van de lenzen slijpen het beeld toch al niet scherp. Het beste van de foto zit in het midden en dat is de uiteindelijke opname. 
Vanmiddag fotografeerde ik in Luik door een cirkel, die ik verder niet verknipt heb omdat dan de essentie van het beeld verloren gaat. Her en der in het centrum van de stad staan grote metalen ringen aan de grond gemonteerd. Ik zag door zo'n ring een kindje in de kinderwagen en besefte dat je niet vaak een rond kader voor een foto ziet. Ik had deze foto gemaakt willen hebben, toen onze fotoclub enkele jaren geleden voor een expositie het thema 'rond' had gekozen. 
Geen idee trouwens waar die ring voor dient. Hij lijkt me in elk geval wat te groot om als bijtring te dienen voor dat kindje.

Te groot voor een bijtring.

Stunten

Ieder zijn hobby, heb ik hier al eens vaker opgemerkt. Vanmiddag fotografeerde ik in Durbuy een ontmoeting van motorrijders. De motards gingen niet alleen gezellig op het terras zitten, maar ze voerden samen ook enkele proeven uit op hun motoren. Ik kon me daarbij lekker uitleven in mijn fotohobby. 
Glimmende motoren, exentriekelingen met hanenkammen op hun helmen en tussen hun tatoeages nog amper blanke huid, mannen met snorren en vele zwarte lederen pakken. Ze kwamen niet om te racen, maar om elkaar uit te dagen juist het langzaamst een parcours af te leggen. Dat was pure behendigheid op de motor; voorzichtig remmen, weinig gas en balanceren. 
Voor mij ook wel prettig. Ik hoefde me geen zorgen te maken over te lange of juist te korte sluitertijden. De uitdaging zocht ik in bijzondere perspectieven. Met de camera vanaf de grond omhoog gericht, zien die motoren er zeer indrukwekkend uit. 
Aan het einde van de middag zocht een zijspanrijder voor zichzelf nog even een uitdaging en zadelde mij daarmee ook op met een uitdaging. Hij zette zijn driewieler op twee wielen en reed enkele tientallen meters met het zijspan in de lucht. Ik zag het gebeuren, moest snel mijn camerainstellingen aanpassen en was nog juist op tijd klaar. Hij had de landing al ingezet toen ik deze foto maakte. Hebben we toch mooi allebei gestunt.

Hebben we samen toch mooi gestunt.

De grens

Op ons kantoor mag niet gerookt worden. De straffe rokers onder ons wijken dus uit naar buiten. 
Roken is dodelijk staat er op de sigarettenpakjes. Als het niet van de nicotine en andere tabaksrotzooi is, dan is het deze zomer wel van de huidkanker. Want de zomerzon dreigt heel wat rokershuiden te verbranden. 
Toch is in deze overwegend zonnige zomer de buiigheid soms spelbreker. Voor fietsers, voor terrasjespikkers en ook voor rokers. Levensreddende buien, zou je denken. Want de zon brandt geen huidkanker in je lijf en omdat je binnen niet mag roken scheelt dat allicht een paar sigaretten. 
Zou je denken... Maar mijn collega's zijn creatieve rokers. Ze zoeken de grens op van buiten kunnen roken en binnen niet mogen roken. Een collega maakte me er op attent, dat onze rokers naar binnen vluchtten voor een stortbui. Dat ging zo snel dat ik net te laat kwam met mijn Canon Powershot G10, die ik altijd binnen handbereik heb voor verrassende momenten. 
Ik was niet op tijd voor hét moment – The Decisive Moment – maar kon wel vastleggen hoe een collega met opgestoken paraplu stond te genieten van een opgestoken sigaret.

Opgestoken sigaret onder opgestoken paraplu.