Die zit

We maakten gisteren een wereldreis. Op één dag! Dat kan op de Floriade in Venlo, waar landen uit alle hoeken van de aardbol een paviljoen hebben ingericht. Ik heb er volop gefotografeerd, maar van natuur en milieu heb ik weinig voor de lens gehad. Ik had vooral oog voor mensen van allerlei culturen. Ik heb er een serietje van op Flickr geplaatst onder de naam Wereldreis. 
Op mijn blog toon ik vandaag een foto die met cultuur, natuur en milieu weinig te maken heeft. Het is gewoon weer zo'n gek moment, waar ik als straatfotograaf dol op ben. Mijn oog viel op een dame die op een fauteuil was gaan zitten. Op een leuning. Nou verwacht je buiten eerder mensen die op een bankje uitrusten dan in een luie stoel. Dus dat vond ik al vreemd. Maar ze zat op de rand en niet in de stoel zelf. 
Ik richtte mijn camera en toen ze dat zag wilde ze opstaan. Want ze dacht dat ik alleen de stoel wilde fotograferen. Maar ik drukte net op tijd op de ontspanknop om het moment te pakken dat ik wilde vastleggen. Zo, die zit.
Ze verontschuldigde zich voor de rare pose. "Het heeft geregend en de stoel is nat." Dat wist ik, want het regende met kleine tussenposen eigenlijk al de hele dag. Ik kon er niet mee zitten. Zelfs niet in een fauteuil. Het leverde me immers weer een leuk plaatje op.

Op het randje.

Hemelbestormer

Uit mislukkingen worden soms de mooiste producten geboren. Ik stel mijn camera altijd handmatig in. De camera doet dus niet wat de rijkelijk voorgeprogrammeerde automaat hem vertelt, maar wat ik vind dat er moet gebeuren. Daarmee kan ik artistieke accenten in een beeld aanbrengen die door de automaat niet bedacht worden. Vaak pakt dat goed uit, maar soms vergaloppeer ik me. 
Op een zonnige dag in het Duitse Monschau koos ik telkens voor hoofdonderwerpen in de zon of juist in de schaduw. De contrasten waren te groot om ze op een natuurlijk ogende manier te overbruggen. Gemiddelde waarden werkten al evenmin, want schaduwpartijen bleven onderbelicht en in de felle zon bleekten de lichte partijen volledig uit.  
Ik had enkele opnamen in de schaduw gemaakt en de camera-instellingen stonden nog op de waarden die ik daarvoor gekozen had, toen ik deze hemelbestormer zag. Hij klom rap omhoog, dus ik gunde mezelf weinig tijd. Inkaderen, scherpstellen, klik. Het histogram op mijn camera leerde me, dat de foto flink overbelicht was. Zelfs de donkere figuur op de ladder zag er op de foto veel te licht uit. Al het andere knipperde, ten teken dat ik alle doortekening kwijt was. Ik keek nog eens omhoog, maar het mysterieuze beeld dat ik had willen vastleggen was niet meer te maken. 
Thuis op mijn MacBook Pro ging ik in het fotobewerkingsprogramma Aperture aan de slag om nog iets van het beeld te redden. Het resultaat viel me niet tegen. Ik moest twee stoppen onderbelichten, de recoveryschuif flink naar rechts trekken om iets in de overbelichte lucht terug te halen en zo nog wat trucjes toepassen. 
Bij een normale belichting zou ik dit mysterieuze beeld waarschijnlijk niet gevonden hebben, want in de opnamen die ik later met een correcte belichting maakte, is de hemel blauw met lichte wolkenflarden. Het beeld dat ik nu overhield was spannend genoeg om het te bewaren. De ladder komt uit het niets en verdwijnt in het nergens. Waar komt die man vandaan, waar gaat hij heen, wat is het voor een figuur? Glazenwasser op weg naar de hoogste etage van een torenflat? Neen. Brandweerman die hoog boven het vuur gaat hangen om te blussen? Neen! Toerist die tijdens de open dag van de brandweer naar het bakje van de ladderwagen klimt? Ja!  
"Wil jij ook niet een keer naar boven klimmen?" vroeg mijn vrouw. Nou, neuh. Op de parkeerplaats waar onze auto stond keken we vanaf een hoger standpunt op Monschau neer, dan vanaf die brandweerladder, bedacht ik snel. Maar je hoeft niet hoog te staan om leuke foto's te maken. Wel even op je camerainstellingen letten.

Hoog standpunt.

Snapshot

Een straatfotograaf heeft altijd een camera bij zich en kijkt rond. Meer is niet nodig. Anderen maken het verhaal en spelen zich in de kijker. De zoeker in de camera kadert het podium in, zoals de doeken dat doen in een theater.  
Onlangs volgde ik een discussie over straatfotografie. De één vond dat een straatfotograaf alleen maar snapshots maakt, zoals elke eerste de beste iPhone-fotograaf. De ander vond straatfotografie pure kunst. Waar we in het algemeen in de fotografie spreken over 'inkaderen' als we het hebben over het selecteren van de beelduitsnede, betoogde iemand dat een straatfotograaf de hele wereld uitsluit met uitzondering van het stukje dat hij wil laten zien. Mooie benadering van het thema straatfotografie, vind ik.
Omdat ik vrijwel altijd een camera bij me heb en veel onderwerpen op straat vind, beschouw ik mezelf als straatfotograaf. Uit de grote hoeveelheid mogelijkheden die zich aandienen is het de kunst om daar een leuk moment uit te kiezen en vast te leggen.
We liepen langs de Ourthe in Durbuy, waar we als vrijetijds-Walen vaak wandelen, en we hoorden veel tumult op het water. Uitgelaten groepjes raftende toeristen. Niks bijzonders. Maar opeens stopte zo'n groepje rafters bij een drooggevallen grindeilandje midden in het riviertje. Ze trokken hun boot op het drogen en waadden met hun peddels het water in. Een groepje collega's tegemoet, zo bleek al snel.
Ik was getuige van een wateroorlog bij een middagtemperatuur van 16 graden, een guur windje en een watertemperatuur die nog amper aan winterse waarden ontsnapt kan zijn. Met schoenen aan en zelfs lange spijkerbroeken moesten ze na dit gevecht nog zeker anderhalf uur koukleumen voor ze aan het einde van dit raftingtraject waren. Ik wist dat, omdat ik het zelf al enkele keren gevaren heb. Zij gingen voorlopig helemaal op in hun waterstrijd. De spijt zal later wel gekomen zijn.
Naast mij maakte iemand met een iPhone een snapshot; op het verkeerde moment. Ik bleef fotograferen tot ik het best mogelijke beeld te pakken had. Ik weet alleen niet of dit straatfotografie mag heten.

Splash shot

Ridderspel

Voor scherpe foto's had ik natuurlijk naar één van de drie dagshows kunnen gaan. Er is dan voldoende licht om korte sluitertijden te kiezen en de actie te 'bevriezen'. Met een beetje geluk kun je zelfs een kleiner diagrafma kiezen voor meer scherptediepte en de ISO-waarde kan laag blijven, zodat het beeld minder ruisgevoelig is.
Maar ik wil hier een lans breken voor onscherpe foto's. Ik ging gisteravond om tien uur in Helmond naar de avondvoorstelling van het ridderspel 'Das Märchen der Sieben Schwerter'. In het donker lijkt een spectaculaire show met veel vuur en actie nou eenmaal veel heftiger. En dat is wat ik op de grenzen van het fotografisch haalbare wilde vastleggen. Ik posteerde me op de tribune op een plek met goed zicht op de arena en een veilige afstand tot de stunts. Paarden draafden met hoge snelheid voorbij, zwaarden en lansen kletterden op schilden. De ridders van de Duitse burcht Satzvey in de Duitse Eifel legden het beste in hun spel. De lichtgevoeligheid op mijn Canon EOS 7D wisselde ik af op 1600 en 3200, al naar gelang de plek waar de actie zich afspeelde. Het terrein werd verlicht met schijnwerpers en dan wisselt de lichtintensiteit per vierkante meter. Nauwkeurig lichtmeten is er niet bij.  Uitgevreten hoge lichten en dichtgelopen donkere beeldpartijen zijn onvermijdelijk. De sluitertijd probeerde ik boven 1/125 seconde te houden, zodat er in elk geval nog iets van vormen in de foto te zien is. Het diafragma stond op f/ 4.0. Ik maakte zowaar enkele redelijk scherpe foto's. Maar deze, waarop paard en ruiter tot een vormeloze kleurenbrij zijn ingezakt, bevalt me nog het beste. Het beeld toont de heftigheid van de actie, het explosieve. De scherpte zit in de ridder te voet die met zijn schild de klap van een brandende lans opvangt. Hiervoor ben ik naar de avondvoorstelling gegaan. En ook wel een beetje omdat er voor de dagvoorstellingen vanmiddag regen is voorspeld.

Een lans breken

Loper

Meer dan vorige jaren leverde onze Foto Expressie Groep Gemert een bijdrage aan de Open Atelier Route in Gemert. Die wordt zoals elk jaar gehouden met Pinksteren, dus vandaag en morgen. 
We hebben weer een expositie ingericht; dit jaar twintig foto's in het Commanderij College aan de Sleutelbosch rond het thema 'Crisis'. We bedenken elk jaar een thema voor de Open Atelier Route-tentoonstelling. Daarmee leggen we een verbinding tussen alle foto's. In principe kan elk lid een foto aanleveren. Bovendien vormt het thema een uitdaging om speciaal voor deze expositie nieuw werk te maken. Voor de presentatie van portfolio's en vrij werk van leden houden we nog een clubtentoonstelling later dit jaar. 
Ook legden leden van onze fotoclub dit jaar in de aanloop naar de Open Atelier Route de kunstenaars en hun werk vast. De foto's van de kunstwerken werden op ansichtkaarten afgedrukt ter promotie van de kunstenaars. De foto's van de kunstenaars zelf staan op de website van de Open Atelier Route Gemert.
Vanmorgen was ik in het gemeentehuis bij de officiële opening van de tweedaagse Open Atelier Route. De Gemertse kunstenares Stanny Roodselaar had alle deelnemende kunstenaars en ook schoolkinderen opgeroepen een werkstuk in te leveren voor de openingsmanifestatie. De gedachte was om er - kort door de bocht geformuleerd - de onbevangen speelsheid van een kind mee uit te drukken. Stanny knoopte alle kunstwerken aan elkaar tot een loper die op een ludieke manier werd 'onthuld'. 
Mijn bijdrage bestond uit een collage van foto's die ik afgelopen jaar maakte van spelende kinderen. Mijn foto's zijn op deze foto links onder het midden te zien. Ik drukte ze met mijn Epsonprinter af op twee A3+ vellen Premium Glossy Photo Paper. Het publiek mag over de loper wandelen. Als de prints twee dagen stand houden stuur ik Epson wel een rekening. Want zoveel goede reclame mag best betaald worden.

Epson Premium Glossy Photo Paper

Laatste voorstelling

Theater 't Speelhuis in Helmond is begonnen aan zijn laatste voorstelling. Let wel, ik heb het over het gebouw; niet over het instituut. De optredende artiesten zijn verhuisd naar zaal Traverse. De gemeente maakt plannen voor een tijdelijk theatergebouw en gaat er daarna nog eens goed voor zitten om te bekijken waar de definitieve opvolger van 't Speelhuis moet komen. Ik stond op de eerste rij toen bijna vijf maanden geleden 't Speelhuis afbrandde. Sindsdien word ik elke dag geconfronteerd met de restanten. Het gebouw is de achterbuurman van ons kantoor. Binnenkort start de sloop. Eerst moet er nog asbest worden opgeruimd en daarvoor moest uit oogpunt van veiligheid de gammele nok van de theatertoren worden verwijderd. Dat gebeurde afgelopen week. Er werden grote kranen geïnstalleerd en vervolgens moest de spanten worden doorgebrand. Het uiteindelijke wegtakelen van de verwrongen staalconstructie was minutenwerk. Al dat werk trok in de loop van de week veel bekijks van publiek en fotografen. Ik ging ook af en toe kijken. Maar ik koos niet de open ruimte waar iedereen ging staan vanwege het goede zicht op het werk. Ik ging aan de andere kant staan. Een artistiek gebouw als 't Speelhuis verdient een artistieke kijk. Ik zag door een door de brand geschapen gapend gat in het dak hoe de voorbereidingen voor het takelen werden getroffen. Ik zag hoe dames op een bankje en een man in een scootmobiel de laatste show van 't Speelhuis geen blik waardig gunden. Het werd een chaotische foto, passend bij de chaos na de brand. Ik zag in mijn foto het probleem van 't Speelhuis terug: een geslaagde voorstelling met desondanks weinig kijkers.

Weinig kijkers.

Martin Parr

In het gemeentemuseum van Helmond is een tentoonstelling te zien van de Britse Magnum-fotograaf Martin Parr. Ik ging er vanmiddag kijken. 
Als ik naar werk kijk van wereldberoemde fotografen, dan denk ik vaak: wat doen zij beter dan ik? Kan ik er nog iets van leren? 
Ik bewonder Martin Parr al jaren, dus wat ik vanmiddag zag was voor mij meer een bevestiging dan een verrassing. Wie oppervlakkig naar zijn werk kijkt, zal al snel denken: zulke foto's kan ik ook maken. Wie iets beter kijkt, beseft dat je dan toch in elk geval het goede moment moet pakken. 
Vaak ziet Parr de humor. Maar wat hij vooral wil laten zien is onze overdreven consumptiemaatschappij. Als we om zijn foto's moeten lachen, dan is dat vaak de lach van een lachspiegel: we kijken naar onszelf en zien ons verwrongen gedrag terug. Dat is wat Parr ons toont: onze eigen westerse maatschappij, en hoe decadent, verwrongen we daar in leven. Overdreven eten, overdreven drinken, overdreven kleding.
Het verschil tussen het werk van Parr en dat van mij is, dat hij die lachspiegel tot zijn levenswerk heeft gemaakt. Ik heb met mijn fotowerk geen enkele boodschap. Hij onderscheidt zich met zijn werk en haalt de top; ik fotografeer lekker anoniem in zijn overdreven consumptiemaatschappij. 
Als ik al een foto maak die in de richting gaat van wat Parr doet, dan is dat vooral omdat ik het grappige moment herkende. Een autochtone Nederlander die met stokjes eet en zijn maaltijd wegspoelt met door elkaar tonic, wijn en mineraalwater. Grappig hè? Wel a-Parr-t!

Wel a-Parr-t!

Leve de integratie

Voetje voor voetje schoof ik mee door de massa op de slingermarkt in Helmond. Koninginnedag en de zon hadden tienduizenden mensen op de been gebracht in het centrum van de stad.
Ik had een wandeling - heet dat schuifeling in die drukte? - langs de vele kraampjes gemaakt en begon net een beetje uit de drukte te geraken, toen aan de achterkant van het Speelhuisplein mijn oog viel op twee allochtone dames. Ze hadden zich met hun hele hebben een houwen geïnstalleerd op de trappen van de bibliotheek.
Iets trok mijn aandacht, maar ik zag het niet direct. Waren het die boodschappentassen? Nee, de winkels waren open en dan kun je vrouwen met tassen verwachten. Was het die dikke winterjas naast die ene mevrouw op de trap? Het was boven de twintig graden, dus het leek me niet raar dat ze die had uitgetrokken. Het duurde maar een tel, maar toen zag ik het petje, dat oranje petje.
De hele stad was oranje en veel mensen droegen een petje. Ik denk dat ik er oranjepetjesblind door was geworden. Maar een oranje petje op een hoofddoek van een moslimvrouw, dat maakte haar tot een bijzondere verschijning in hartje-Helmond.
Het leek me onmogelijk om ongemerkt een foto van haar te maken. Bovendien was het geen scène die om een stiekeme benadering vroeg. Dus stapte ik op haar af en vroeg op de vrouw af of ik haar mocht fotograferen. Misschien zou ze het niet goedvinden, vanwege haar geloof of cultuur. Dat zou ik vanzelfsprekend respecteren.
In haar moerstaal zei ze iets tegen de dame naast haar. Vroeg ze goedkeuring? Ik weet het niet, maar ze stemde in. Ik mocht een foto van haar maken. Leve de koningin! Leve de integratie!

Oranje boven!

Weertje hè

Weertje hè? Het is waarschijnlijk het meest voorkomende gespreksthema onder mensen die maar een kort en oppervlakkig contact hebben. Bij de bushalte, bij de bakker, voor de school. 
Dit weekend was het zo'n wisselend weertje, waarover ja al snel een woordje wisselt. April doet wat-ie wil, is een oude spreuk. Dit weekend dus ook. Het komt niet vaak voor dat je in één foto het hele verhaal van 'weertje hè' en 'april doet wat-ie wil' kunt vertellen. In de Ardennen maakte ik gisteren zo'n foto. Laagje voor laagje vertelt deze foto mijn verhaal. 
Dreigende, soms zwarte wolkenluchten wisselenden af met een heldere, soms blauwe hemel. Daartussendoor buien, soms hevige. Je ziet ze van de hemel vallen. Dat grillige weerverloop zit helemaal in de bovenste helft van de foto. Daaronder: een groen landschap met al zijn kleurschakeringen. Onder in beeld lentebloemen en bloesem. 
Het is al april, op de grens van binnenblijf-weer naar eropuit-weer. Ook die grens zit vlijmscherp in dit beeld. 
Ik heb dit weekend nog geprobeerd mensen op straat te fotograferen, want daar gaat toch mijn voorkeur naar uit. Ik had ze ook voor de lens. Maar ik had de indruk dat het er minder waren dan op andere zondagen. Veel mensen kozen na een kort 'weertje hè' toch voor binnenblijven. Dus kies ik vandaag voor deze veelzeggende foto.

Veelzeggend weertje hè?

Banneux

In België bezocht ik op paaszondag het bedevaartsoord Banneux. Daar lijkt de aanhang van de katholieke kerk inmiddels beperkt tot mindervaliden, zieken en andere mensen die nergens anders meer hun hoop op kunnen vestigen dan op hun geloof in God en Maria. Het is een verzameling kwetsbare mensen die zich veilig waant in de nabijheid van kaarsjes, wijwater en kerkbanken.
Als straatfotograaf zie ik er taferelen die schreeuwen om gefotografeerd te worden. De impact van die platen is groot; ze roepen bij de beschouwer zonder uitzondering emoties op zoals medelijden, afschuw of verdriet. Tegelijkertijd besef ik als fotograaf dat ik in een wereld van mensen treed voor wie privacybescherming meer dan voor vele anderen van groot belang is.
Toch kan ik ze geen toestemming vragen voor ik de foto maak, want dan is het spontane fotomoment voorbij. Wat ik in dit soort situaties wel vaak doe is de mensen die ik gefotografeerd heb de foto tonen en er eerlijk bij vertellen waarom ik die interessant vind. Het is zelden een probleem en als ze echt geen toestemming geven om de foto te bewaren, dan delete ik die waar ze bij staan. 
Dat is me als straatfotograaf tot nu toe twee keer overkomen. Eén keer was het een junk die toevallig in mijn beeld stond. "Als je graag foto's van me hebt, dan ga je die daar maar halen", wees hij op het politiebureau achter ons. "Daar hebben ze er genoeg van mij", verduidelijkte hij. 
Een andere keer was het een meid die met een misplaatste zelfovertuiging uitstraalde dat iedereen haar wel leuk zou vinden. Ik had in haar richting een spelende hond gefotografeerd en zij stond niet eens in mijn beeld. Maar die foto moest weg; ze wilde niet riskeren dat ik er misbruik van zou maken. Ik drukte haar op het hart dat ik alleen maar foto's maak van interessante mensen en dat ik haar daar niet toe rekende. Ze droop af.
De foto die me het meeste aanspreekt uit de reeks die ik afgelopen zondag in Banneux maakte, gaat niet over kwetsbare individuen. Die gaat meer over het kwetsbare instituut rooms-katholieke Kerk. Want het bedevaartoord Banneux verwordt langzaamaan tot speeltuin van kinderen. Zet er wat speeltoestellen bij en de Kerk heeft een nieuwe bron van inkomsten. Pootjebaden in het wijwater, de kaarsjesparade als het donker is en kerkbanken als stepping stones. Zie hier de Speeltuin voor kinderen van Maria.

Speeltuin voor kinderen van Maria.