Gezien

Ik ben gezien. Misschien niet in de betekenis van 'gewaardeerd', 'populair', 'graag gezien'. Maar ik ben wel gezien. Op een plek in de bossen waar ik eerder wild dan mensen verwachtte, zag ik een donkere stip. Het was me eigenlijk direct duidelijk dat het geen dier was, maar een mens. Wat deed die daar? Met het blote oog kon ik geen details onderscheiden. 
 Ik pakte mijn Powershot Canon G10, stelde in op de uiterste zoomstand en maakte een foto van een fraai bospad waarvan alle lijnen in de verte samenkwamen in de donkere stip. Vervolgens zoomde ik in op de display van mijn G10 en zag de vage contouren van een mens met een apparaat dat op een fototoestel leek. 
Eenmaal thuis, toen ik mijn foto's had ingeladen in het fotobewerkingsprogramma Aperture op mijn Mac Book Pro, maakte ik een uitsnede van de foto. En inderdaad, ik was gezien door een man met een fotocamera. Terwijl ik hem fotografeerde, fotogafeerde hij mij. 
Hoewel september al tot over de helft is gevorderd, had ik deze maand nog geen foto's gemaakt. Vandaag was ik na een drukke werkweek met weekenddienst eindelijk een dag vrij. Ik stapte op de fiets en stak mijn kleine G10 bij me. In het gesjouw met de spiegelreflexen had ik geen zin. Maar in de week van de tweejaarlijkse fotobeurs Photokina in Keulen, waar ik zondag naartoe ga, kon ik de drang om te fotograferen niet langer weerstaan. 
Er was geen bijzonder licht, het was niet de tijd van de dag waarop je wild kunt fotograferen, zelfs in de uitgestrekte bossen van de Stippelberg viel niet veel te beleven. Wat deed die andere fotograaf daar trouwens? Verkeerde plaats, verkeerde tijd. Natuurfotografen kiezen doorgaans andere omstandigheden om hun platen te schieten. 
Deze had net als ik vast en zeker ook zin in de Photokina.

Verkeerde plaats, verkeerde tijd.

Scherp

Ik had er al lang niks meer over gehoord of gelezen. Ik ben er ook nooit geweest. Het fotofestival stond me dan ook niet helder voor de geest, toen we door de straten van het Belgische stadje Arlon liepen. "Altijd gedacht dat dat fotofestival in Frankrijk was", zeg ik tegen mijn vrouw, als ik al die foto's in de straten van Arlon zie hangen. 
Ze zijn op grote doeken afgedrukt en op de muren van de heuvel Knipchen opgehangen aan de voet van de Sint Donatuskerk. Ze zijn ook op grote platen afgedrukt die in de winkelstraten aan lantaarnpalen hangen. Ze hangen ook aan gevels van de karakteristieke oude huizen in Arlon. Ik vind nergens verwijzingen naar het fotofestival. 
Het speelt aldoor door mijn hoofd: dat is toch in Frankrijk? Niet in België. Arl.. , Arl.., eh. Wat hebben die foto's hier in Arlon te betekenen. 
Ik was even niet scherp van geest en moest het internet op voor de antwoorden. Dat fotofestival is in het Zuidfranse Arles, niet in Arlon. En wat ik hier in Arlon zie, zijn enkel de 150 buitenfoto's van 'Rencontres Photographicues D'Art'lon'. Nog te zien tot 30 september. Het binnenfestival is al afgelopen; dat duurde van 28 april tot 13 mei. 
Op een blog die Scherpstellen heet, toon ik hier nog wel even een foto die ik in Arlon maakte. Het gaat immers over scherpte. Nou ja, in elk geval over een winkel waar ze niet alleen messen en scharen verkopen, maar ook scherp slijpen – aiguisage, staat er op de etalageruit.  
Bij het kijken naar deze foto herinner ik me een lekker warme dag, volle terrasjes om de hoek van dit straatje, stokbrood etende en wijn drinkende mensen en denk ik weer aan een Zuidfranse stad. Arl.., eh, afijn, ik weet inmiddels beter.

Arl... eh.

Curiosity

Een week geleden landde de marsverkenner Curiosity op onze rode buurplaneet. Na een reis van 567 miljoen kilometer die 255 dagen had geduurd, begon het ding foto's naar de aarde te sturen. Een leek als ik ziet op die foto's landschappen zonder enige referentie voor afstanden en materie. Voor mij zijn het gewone leuke abstracte foto's. 
Ik moest aan Curiosity en zijn 1,6 miljard euro kostende missie denken, toen ik vanmorgen op het terras van ons weekendhuis in de Ardennen deze foto maakte. Tijdens het ontbijt zag ik een roofvogel rondcirkelen boven de heuvels. Een buizerd of een havik misschien, ik zag slechts contouren van de vogel en zijn zweefvlucht die slechts werd onderbroken door af en toe enkele trage vleugelslagen. 
Ik aanschouwde de vogel even en besloot er foto's van te gaan maken. Hopelijk gunde hij mij de tijd om mijn Canon EOS 7D te pakken en er mijn 100-400 mm telezoom voor te schroeven. Dat deed-ie niet. Toen ik terugkwam op het terras was de vogel gevlogen. Ik bleef nog even naar de hemel turen in de hoop dat hij terug zou keren. Maar de alarmkreten van andere vogels waren verstomd en het was weer rustig aan het uitspansel. 
Ik keek naar de ochtendlucht en zag dat een fletse zon harde contrasten schilderde in de sluierbewolking. Contouren van condensstrepen van vliegtuigen tekenden zich daarin scherp af. De lucht leek een besneeuwd berglandschap, of misschien wel een buitenaards landschap waarin geen enkele maat staat op diepte en afstand. 
Ik gebruik zelden een sluitertijd van 1/8000 seconde, maar nu kwam dat wondertje van fotografische techniek op mijn camera van pas. Het wordt nog een hele uitdaging voor Curiosity om mooiere foto's naar de aarde te sturen dan deze. En als wetenschappers het belangrijker vinden dat de marsverkenner informatie stuurt over water en gas op de planeet, dan kan ik ze verklappen: dat heb ik thuis al lang en ik heb zelfs elektriciteit.

Gas, water en elekticiteit.

Het licht gezien

Het licht van honderd jaar geleden was mooier dan dat van nu. Ik zal uitleggen waarom ik dat denk. 
We waren vandaag in het Boerenbondsmuseum in Gemert, waar een vriend zijn zestigste verjaardag vierde. Het museum is ingericht in het geboortehuis van de boerenapostel Gerlacus van den Elsen. Pater Van den Elsen vond ruim een eeuw geleden dat de arme Brabantse boeren moesten samenwerken om sterker te worden. Hij bevorderde de coöperaties, stond aan de wieg van de Boerenleenbank die nu Rabobank heet en inspireerde de boeren tot de oprichting van de NCB die nu ZLTO heet. 
We kregen een rondleiding door het museum, een huifkartocht door de omgeving en boerenkost tijdens de lunch. Het museum toont het boerenlandleven uit de tijd van pater Van den Elsen, ruim een eeuw geleden. En ik waande me al snel honderd jaar terug in de tijd. 
Vooral toen ik de rand van het dorp vervloekte, omdat ik daar geen telenetwerk aan kon voor mijn iPhone. Iemand dacht dat het niet aan de plek lag, dat we geen G3-netwerk aankonden, maar aan de tijd waarheen we waren teruggebeamd. Pater Van den Elsen kende geen iPhone en G3-netwerk. 
Ik ben geneigd te geloven dat het aan het tijdsverschil lag, want de rand van Gemert is geen onbereikbaar binnenland van Siberië. Toen brak mijn klomp. Opeens zag ik hoe mooi het binnenvallend licht was, een eeuw geleden. Het schiep een sfeer die we in ons haastige leven van vandaag niet meer proeven. Een goed Nederlands woord hiervoor is nostalgie. Ik maakte een serietje sfeervolle foto's waarin het licht, meer dan de attributen, het nostalgische gevoel oproepen. 
Dat mijn Canon EOS 5D (alweer opgevolgd door de Mark II en onlangs door de Mark III) naar digitale fotografiebegrippen inmiddels een oud beestje is, is in dit licht maar heel betrekkelijk.

Hier brak mijn klomp.

Vreemde vogels

Op mijn vrije dag na een werkweekend, met sinds lange tijd weer eens een echte zomerdag, fietste is langs de boorden van de Stippelberg. Ik snoof de dennengeur en keek diep tussen de naaldbomen of ik wilde zwijnen zag. Want die zijn hier in de buurt gesignaleerd. Ik heb ze niet gezien. Ook geen reeën, geen dassen, geen eekhoorntjes.  
De enige zoogdieren die ik zo nu en dan zag waren vreemde vogels: ze droegen hoedjes en petjes in felle kleuren, droegen korte broeken en ze reden op stalen rossen. Ze maakten met hun gekwebbel zoveel kabaal, dat al het wild met de poten in de oren diep in de bossen verscholen bleef. Vertel me nou niet dat die mensen hier komen voor hun rust. 
In het open veld aan de rand van de Stippelberg zag ik een eendenfamilie aan de slootkant. Ik stapte af en bekeek het gezelschap dat met hun snavels hun verendek aan het opschudden was. Ze bleven rustig zitten, terwijl ik een foto maakte. En nog een en nog eentje. 
Toen kwam er een groepje fietsers langs. Weg rust. De eenden lieten zich in het water glijden en gingen er spoorslags vandoor. Half vliegend, half over het water lopend, verder zwemmend. Ik had alleen mijn Canon Powershot G 10 bij me. Die is zo compact dat ik hem in een tasje aan de broekriem kan dragen zonder dat ik er op de fiets last van heb.  
Ik heb met die Powershot G10 evenveel instelmogelijkheden als met mijn spiegelreflexcamera's. Ik fotografeerde de eenden met diafragmavoorkeuze in het volle zonlicht. Bijgevolg koos de camera een korte sluitertijd. Maar de eendenvlucht verraste me en toen ik ze met de eerder ingestelde diafragmavoorkeuze in de schaduw van de slootkant fotografeerde, pakte de camera een sluitertijd van 1/15 seconde. En weer zag ik vreemde vogels.
Het is zoals bij de hemelbestormer die ik hier eerder publiceerde. Mijn foto's mislukken nooit. Ze worden soms alleen maar heel bijzonder. 

Niet mislukt, wel bijzonder.

Mama is boos

Het regende bij vlagen stevig door. Soms was het droog, maar zelden lang genoeg om zelfs maar droog de straat over te steken. Ik maakte foto's in Durbuy; soms van mensen, soms van sfeervolle straatbeelden waar het stadje in de Ardennen zo rijk aan is. 
Alsof er al niet genoeg water was, spoten ook de fonteinen bij de rots van Durbuy. Niet voortdurend, maar toch wel met grote regelmaat. Zoals de geisers op IJsland, maar die vergelijking verheldert niet veel voor wie daar nooit geweest is. Betere vergelijking: zoals de regen in Durbuy. 
Het gaf een grappig effect. Als het even droog was liepen mensen nietsvermoedend langs de fonteinen. En dan opeens klom het water met volle kracht omhoog. Een natte nevel waaide over straat en dan zochten voorbijgangers snel een droog heenkomen. Tot het daar weer begon te regenen. 
Ik observeerde en fotografeerde die taferelen een poosje. "Hè bah, jongens ga daar weg", jammerde de moeder van deze kinderen. "Dat is vies." Afijn, met dank aan een Nederlandse filmtitel: mama is boos. Nou begreep ik niet goed wat er vies is aan schoon water. Je werd er nat van, dat wel. Maar dat overkwam je op deze regenachtige zaterdag niet alleen voor de fonteinen. 
Wat ik ook zo leuk vond. Papa maakte foto's met een Canon-camera waarvan ik het typenummer niet kon zien, maar op de vorm af te gaan kon het wel eens de 5D Mark III geweest zijn. Het objectief dat er voor zat was in elk geval een 24-70 mm f/2.8 uit de hoogste prijsklasse. Als papa zoveel kennis van fotografie heeft dat hij deze dure apparatuur waard is, dan is hij een goede fotograaf. Maar hij had vooral oog voor waterplantjes en niet voor zijn doorweekte kinderen. 
Die heb ik toen maar gefotografeerd.

Dat is vies.

Die zit

We maakten gisteren een wereldreis. Op één dag! Dat kan op de Floriade in Venlo, waar landen uit alle hoeken van de aardbol een paviljoen hebben ingericht. Ik heb er volop gefotografeerd, maar van natuur en milieu heb ik weinig voor de lens gehad. Ik had vooral oog voor mensen van allerlei culturen. Ik heb er een serietje van op Flickr geplaatst onder de naam Wereldreis. 
Op mijn blog toon ik vandaag een foto die met cultuur, natuur en milieu weinig te maken heeft. Het is gewoon weer zo'n gek moment, waar ik als straatfotograaf dol op ben. Mijn oog viel op een dame die op een fauteuil was gaan zitten. Op een leuning. Nou verwacht je buiten eerder mensen die op een bankje uitrusten dan in een luie stoel. Dus dat vond ik al vreemd. Maar ze zat op de rand en niet in de stoel zelf. 
Ik richtte mijn camera en toen ze dat zag wilde ze opstaan. Want ze dacht dat ik alleen de stoel wilde fotograferen. Maar ik drukte net op tijd op de ontspanknop om het moment te pakken dat ik wilde vastleggen. Zo, die zit.
Ze verontschuldigde zich voor de rare pose. "Het heeft geregend en de stoel is nat." Dat wist ik, want het regende met kleine tussenposen eigenlijk al de hele dag. Ik kon er niet mee zitten. Zelfs niet in een fauteuil. Het leverde me immers weer een leuk plaatje op.

Op het randje.

Hemelbestormer

Uit mislukkingen worden soms de mooiste producten geboren. Ik stel mijn camera altijd handmatig in. De camera doet dus niet wat de rijkelijk voorgeprogrammeerde automaat hem vertelt, maar wat ik vind dat er moet gebeuren. Daarmee kan ik artistieke accenten in een beeld aanbrengen die door de automaat niet bedacht worden. Vaak pakt dat goed uit, maar soms vergaloppeer ik me. 
Op een zonnige dag in het Duitse Monschau koos ik telkens voor hoofdonderwerpen in de zon of juist in de schaduw. De contrasten waren te groot om ze op een natuurlijk ogende manier te overbruggen. Gemiddelde waarden werkten al evenmin, want schaduwpartijen bleven onderbelicht en in de felle zon bleekten de lichte partijen volledig uit.  
Ik had enkele opnamen in de schaduw gemaakt en de camera-instellingen stonden nog op de waarden die ik daarvoor gekozen had, toen ik deze hemelbestormer zag. Hij klom rap omhoog, dus ik gunde mezelf weinig tijd. Inkaderen, scherpstellen, klik. Het histogram op mijn camera leerde me, dat de foto flink overbelicht was. Zelfs de donkere figuur op de ladder zag er op de foto veel te licht uit. Al het andere knipperde, ten teken dat ik alle doortekening kwijt was. Ik keek nog eens omhoog, maar het mysterieuze beeld dat ik had willen vastleggen was niet meer te maken. 
Thuis op mijn MacBook Pro ging ik in het fotobewerkingsprogramma Aperture aan de slag om nog iets van het beeld te redden. Het resultaat viel me niet tegen. Ik moest twee stoppen onderbelichten, de recoveryschuif flink naar rechts trekken om iets in de overbelichte lucht terug te halen en zo nog wat trucjes toepassen. 
Bij een normale belichting zou ik dit mysterieuze beeld waarschijnlijk niet gevonden hebben, want in de opnamen die ik later met een correcte belichting maakte, is de hemel blauw met lichte wolkenflarden. Het beeld dat ik nu overhield was spannend genoeg om het te bewaren. De ladder komt uit het niets en verdwijnt in het nergens. Waar komt die man vandaan, waar gaat hij heen, wat is het voor een figuur? Glazenwasser op weg naar de hoogste etage van een torenflat? Neen. Brandweerman die hoog boven het vuur gaat hangen om te blussen? Neen! Toerist die tijdens de open dag van de brandweer naar het bakje van de ladderwagen klimt? Ja!  
"Wil jij ook niet een keer naar boven klimmen?" vroeg mijn vrouw. Nou, neuh. Op de parkeerplaats waar onze auto stond keken we vanaf een hoger standpunt op Monschau neer, dan vanaf die brandweerladder, bedacht ik snel. Maar je hoeft niet hoog te staan om leuke foto's te maken. Wel even op je camerainstellingen letten.

Hoog standpunt.

Snapshot

Een straatfotograaf heeft altijd een camera bij zich en kijkt rond. Meer is niet nodig. Anderen maken het verhaal en spelen zich in de kijker. De zoeker in de camera kadert het podium in, zoals de doeken dat doen in een theater.  
Onlangs volgde ik een discussie over straatfotografie. De één vond dat een straatfotograaf alleen maar snapshots maakt, zoals elke eerste de beste iPhone-fotograaf. De ander vond straatfotografie pure kunst. Waar we in het algemeen in de fotografie spreken over 'inkaderen' als we het hebben over het selecteren van de beelduitsnede, betoogde iemand dat een straatfotograaf de hele wereld uitsluit met uitzondering van het stukje dat hij wil laten zien. Mooie benadering van het thema straatfotografie, vind ik.
Omdat ik vrijwel altijd een camera bij me heb en veel onderwerpen op straat vind, beschouw ik mezelf als straatfotograaf. Uit de grote hoeveelheid mogelijkheden die zich aandienen is het de kunst om daar een leuk moment uit te kiezen en vast te leggen.
We liepen langs de Ourthe in Durbuy, waar we als vrijetijds-Walen vaak wandelen, en we hoorden veel tumult op het water. Uitgelaten groepjes raftende toeristen. Niks bijzonders. Maar opeens stopte zo'n groepje rafters bij een drooggevallen grindeilandje midden in het riviertje. Ze trokken hun boot op het drogen en waadden met hun peddels het water in. Een groepje collega's tegemoet, zo bleek al snel.
Ik was getuige van een wateroorlog bij een middagtemperatuur van 16 graden, een guur windje en een watertemperatuur die nog amper aan winterse waarden ontsnapt kan zijn. Met schoenen aan en zelfs lange spijkerbroeken moesten ze na dit gevecht nog zeker anderhalf uur koukleumen voor ze aan het einde van dit raftingtraject waren. Ik wist dat, omdat ik het zelf al enkele keren gevaren heb. Zij gingen voorlopig helemaal op in hun waterstrijd. De spijt zal later wel gekomen zijn.
Naast mij maakte iemand met een iPhone een snapshot; op het verkeerde moment. Ik bleef fotograferen tot ik het best mogelijke beeld te pakken had. Ik weet alleen niet of dit straatfotografie mag heten.

Splash shot

Ridderspel

Voor scherpe foto's had ik natuurlijk naar één van de drie dagshows kunnen gaan. Er is dan voldoende licht om korte sluitertijden te kiezen en de actie te 'bevriezen'. Met een beetje geluk kun je zelfs een kleiner diagrafma kiezen voor meer scherptediepte en de ISO-waarde kan laag blijven, zodat het beeld minder ruisgevoelig is.
Maar ik wil hier een lans breken voor onscherpe foto's. Ik ging gisteravond om tien uur in Helmond naar de avondvoorstelling van het ridderspel 'Das Märchen der Sieben Schwerter'. In het donker lijkt een spectaculaire show met veel vuur en actie nou eenmaal veel heftiger. En dat is wat ik op de grenzen van het fotografisch haalbare wilde vastleggen. Ik posteerde me op de tribune op een plek met goed zicht op de arena en een veilige afstand tot de stunts. Paarden draafden met hoge snelheid voorbij, zwaarden en lansen kletterden op schilden. De ridders van de Duitse burcht Satzvey in de Duitse Eifel legden het beste in hun spel. De lichtgevoeligheid op mijn Canon EOS 7D wisselde ik af op 1600 en 3200, al naar gelang de plek waar de actie zich afspeelde. Het terrein werd verlicht met schijnwerpers en dan wisselt de lichtintensiteit per vierkante meter. Nauwkeurig lichtmeten is er niet bij.  Uitgevreten hoge lichten en dichtgelopen donkere beeldpartijen zijn onvermijdelijk. De sluitertijd probeerde ik boven 1/125 seconde te houden, zodat er in elk geval nog iets van vormen in de foto te zien is. Het diafragma stond op f/ 4.0. Ik maakte zowaar enkele redelijk scherpe foto's. Maar deze, waarop paard en ruiter tot een vormeloze kleurenbrij zijn ingezakt, bevalt me nog het beste. Het beeld toont de heftigheid van de actie, het explosieve. De scherpte zit in de ridder te voet die met zijn schild de klap van een brandende lans opvangt. Hiervoor ben ik naar de avondvoorstelling gegaan. En ook wel een beetje omdat er voor de dagvoorstellingen vanmiddag regen is voorspeld.

Een lans breken