Hare Krishna

In Wallonië is Frans de moedertaal. Maar in het kasteel van de Radhadesh in het Waalse dorpje Petite Somme is Engels de voertaal. Ik sprak de dame in haar Oosterse gewaad die onder een eik zat te genieten van de herfstzon dan ook aan in het Engels. Of ik een foto van haar mocht maken? Dat vond ze goed en het werd een mooi portret van een aanhangster van de Hare Krishna temidden van gele herfstbladeren.
Al snel kwam ik er achter dat ze een Vlaamse was. We spraken verder in het Nederlands. We keuvelden over het weer, zoals je dat doet bij vreemden met wie je in het voorbijgaan even aan de praat raakt. In deze Hara Krishna-gemeenschap is het leven niet oppervlakkig, ontdekte ik. Als de zon scheen in het voorjaar en de bloemen bloeiden, kreeg ze energie, vertelde ze. En nu de bladeren vallen, vond ze het najaarszonnetje rustgevend. Da's iets anders dan: wat een rotweer hè?
"Als ik 's avonds uit mijn raam kijk en ik zie over de heuvels de zon ondergaan, dan staan al die gele en rode bladeren in een prachtig zacht licht. Dan zou ik willen dat ik ook zo'n, eh, ding had", wees ze naar mijn camera.
Ik fotografeerde haar terwijl ze met half gesloten ogen in het zachte zonlicht keek. Maar ik maakte nog veel meer foto's. De leefgemeenschap van Hare Krishna is erg gastvrij en doet er alles aan om de spiritualiteit van dit geloof te delen met de bezoekers van het kasteel. Niet opdringerig, maar uitnodigend. Hare Krishna wordt gerangschikt onder het Hindoeïsme. Westerlingen hoeven maar door de poort van het kasteel in Petit Somme te gaan om er kennis mee te maken. De kinderen op de trappen van het kasteel kijken verbaasd op naar de vrouw die net naar buiten komt. Het ene kind kijkt vol bewondering en ontzag naar haar op, het andere vindt het kennelijk maar een malle dame en schiet in zijn lach.

Met een lach of met ontzag.

Grenzen

'Grenzen tussen landen, grenzen tussen armoede en welvaart - en de mensen die daar bekneld raken. Dat fotografeert Piet den Blanken', lezen we op de website van deze fotojournalist bij een toelichting op zijn tentoonstelling Grensgevallen.
Vandaag was ik in Deurne, waar het Fotofestival Deurne van start ging. Het duurt tot 22 november en ik ga er zeker nog terug om alle foto's te zien, want een middagje na de officiële opening om twee uur was lang niet voldoende om de twaalf plaatsen te bezoeken waar de foto's te zien zijn.
Na het openingsprogramma in het gemeentehuis (waar fotowerk hangt van de plaatselijke fotoclub Optika), ging ik naar de fotoexposities in de schuin tegenover gelegen Willibrorduskerk.
Een bijzondere expositieruimte, werd me snel duidelijk. Er hangen foto's van Justin Jin rond het thema 'No man is Illegal', waarmee de fotograaf je een kijkje gunt in de vluchtelingenproblematiek van Europa. En er zijn foto's te zien uit het project 'Grensgevallen' van fotojournalist Piet den Blanken. We weten uit de media dat er veel ellende is in de wereld, maar Den Blanken toont dat nog eens op indringende wijze door er met zijn camera bovenop te kruipen.
Terwijl ik tussen de expositiepanelen van de ene foto naar de andere laveerde, viel me een andere tentoonstelling op in deze Willibrorduskerk. Haaks op de foto's van Den Blanken hingen aan de muren van de kerk de schilderijen van de kruisweg van Jezus. Een soort van permanente expositie. Leed en ellende zijn van alle tijden, besefte ik. Een fotografische aanklacht van Den Blanken kan dat niet veranderen. Zelfs niet als deze Brabantse fotograaf tweeduizend jaar geleden met zijn camera op de Calvarieberg had gestaan. Want er blijven grenzen, niet alleen tussen armoede en welvaart, maar ook aan de invloed van een fotograaf.

Leed nu en leed toen.

Stier

Dit is de honderdste foto sinds ik op 25 februari 2007 met mijn scherpstellen.blogspot.com begon. Maar hij is me net zo lief als de negenennegentigste en de honderdeneerste die ik nog maken moet. Ik maak nooit veel werk van jubilea. Andere mooie ronde getallen op mijn weg of markante data geven me zelden of nooit aanleiding tot een feestje. Mijn verjaardagen laat ik als het even kan stilletjes voorbijgaan. Ik ben jarig in mei, mocht U dat interesseren, en mijn sterrenbeeld is dan ook dat van de stier. Nou heb ik een mooi bruggetje naar mijn honderdste foto.
Want hoewel mijn sterrenbeeld stier is, heb ik het niet op die machtige mannetjesrunderen. Vooral niet als er koeien en kalveren in de buurt zijn. Dan willen ze er namelijk nog wel eens van uit gaan dat de aanval de beste verdediging is. En of ze dan in mij als sterrenbeeldige stier een bondgenoot zien, betwijfel ik.
Ons vakantiehuisje in de Ardennen staat in een fraaie rurale omgeving waarin royaal ruimte is voor de agrarische sector. Voor en achter ons huisje liggen weilanden waar een boer uit de buurt regelmatig zijn koeien laat grazen.
Deze week tijdens onze herfstvakantie zaten we buiten achter ons huis van een lekker najaarszonnetje te genieten, toen we opeens op straat tumult hoorden. Rennende mensen, geschreeuw, luid koeiengeloei. "Het lijkt wel of ze in onze voortuin lopen", zei mijn vrouw. Maar dat deden ze niet. Toen ik ging kijken stond ik oog in oog met een stevige stier op de weg voor onze poort. Stier keek naar stier. Ik ben niet bang, maar wel voorzichtig. Wat grote stier niet wist en kleine stier wel, was dat de poort niet goed op slot zat en dat die bullebak met zijn flinke massa in een boze bui dwars door dat smeedijzer heen zou denderen. Bij het onvermijdelijke stierengevecht zou kleine stier het dan afleggen. Ik heb een foto gemaakt en ben schielijk naar binnen gevlucht. Ik ben pas weer gaan kijken toen de cowboys uit het dorp met hilarische taferelen hun kudde bijeen probeerden te drijven. Ik hield er een prachtige fotoreportage aan over. En grote stier loopt nu kalm in de wei achter ons huis.

Grote stier kijkt naar kleine stier.

Heilig Bloed

Ontelbare keren ben ik al langs het klooster van de missiezusters van het Heilig Bloed in Aarle-Rixtel gereden. Vroeger wel eens in de auto, tot de weg gesloten verklaard werd voor doorgaand autoverkeer, maar veel vaker en nog wel eens op de fiets. Het is een groot klooster midden in de velden, slechts geflankeerd door een negentiende eeuwse boerderij die tegenwoordig dienst doet als restaurant annex hotelletje.
Vandaag was ik er voor het eerst binnen. Met collega’s kregen we er een rondleiding. Zuster Sarto voorzag ons van informatie. Het klooster is gebouwd in 1903. Er wonen nog 57 zusters. Dat soort dingen. Maar ik had mijn fotocamera mee naar binnen genomen en dus lette ik weer eens niet goed op al die wetenswaardigheden. Ik heb veel gezien maar weinig gehoord.
Zo keek ik sneaky door een openstaande deur naar buiten, terwijl de collega’s in het museum van het klooster allerlei interessante missiedingetjes te zien kregen. En ik zag een zuster. Eén van de 57. Heel bijzonder, want behalve zuster Sarto en zuster Ursula die de rondleiding gaven, hebben we geen andere bewoonster gezien. Ze moesten ergens zijn; de gemiddelde leeftijd in dit klooster is 85, dus het lag niet voor de hand om aan te nemen dat ze allemaal op reis waren. Ook de zusters hebben recht op privacy en daarom zijn we niet in het woongedeelte geweest, vermoed ik. Maar ik zag er dus eentje. En ik zag meer: ze leven heel werelds met links hun was op de draad te drogen en ook heel devoot met rechts het beeld van een heilige of een adorabele missiezuster op de binnenplaats. Misschien heeft zuster Sarto wel verteld wie dit is, maar ik lette niet op want ik maakte deze foto. En, o ja, dat kruis in de deur bij de zuster is geen kruis van Christus maar de weerspiegeling van raamkozijnen.

Links werelds en rechts devoot.

Beet

Het is lang geleden dat ik nog eens gevist heb en eerlijk gezegd was het voor die laatste keer ook al heel lang geleden. Die laatste keer kan ik me nog goed herinneren. Mijn vrouw en ik waren met een visser in een motorbootje een Noorse fjord opgevaren. Wij mochten ook een hengel uitwerpen en mijn vrouw had zowaar beet. Twee tegelijk haalde ze er boven water, met de staarten omhoog en de koppen naar beneden. Het was geen kwestie van bijten maar van letterlijk aan de haak slaan.
Ik jaag liever met een camera op mijn prooi. Soms moet je dan net zoveel geduld hebben als een visser. Loeren, wachten, loeren, wachten. Maar opeens is er dan die reflex. Een fotograaf ziet weliswaar geen dobber ondergaan, maar hij herkent het moment waarop alles op zijn plaats valt; het moment dat interessant genoeg is om het voor de eeuwigheid vast te leggen.
Deze visser maakte het me vanmiddag niet al te lastig. Terwijl zijn hengel roerloos in het water lag te wachten tot de vissen wilden bijten, lurkte hij met grote regelmaat aan een blikje cola. Om de paar tellen nam hij een flinke teug en dat deed hij zo vaak, dat het blikje allang leeg had moeten zijn. Of dronk hij niet echt en was dit een nieuwe manier van vissen lokken: ikke drinken, jij bijten?
In elk geval was er voor mij voldoende gelegenheid om de drinkende visser te fotograferen, terwijl hij wachtte op het moment dat hij beet had. Dat beslissende moment heb ik trouwens niet gezien. Toen het begon te regenen ben ik maar doorgelopen. Ik had al beet.

Drinken of bijten?

Herfstmode

Deze zomer was ik in de gelegenheid om regelmatig met de fiets naar het werk te gaan. Ik werkte meestal aan mijn bureau en had de auto niet nodig voor onvoorziene werkzaamheden buiten de deur. Dat fietsen bracht me behalve frisse lucht en gezonde beweging ook de kans om eens op mijn gemak om me heen te kijken en te stoppen waar het me uitkwam. Nooit de vraag: waar kan ik veilig de auto neerzetten?
In mijn werktas ging elke dag mijn kleine, handzame Powershot G10 mee, want regelmatig zag ik leuke dingen die de moeite van het fotograferen waard waren. En nog steeds. Nu de dagen beginnen te korten valt het mooiste licht van de dag weer in mijn woon-werk-fietsverkeer. De lage zon strijkt over de weilanden en zorgt voor warme tonen. Een lichtbedekte hemel heldert als een enorm reflectiescherm de schaduwen op.
Als er in dat mooie landschap dan ook nog boeiende dingen te zien zijn, dan stap ik af. Zoals vanmiddag, toen ik in een mooi verlicht decor een paard met een paardendeken zag grazen. Ik heb geen verstand van dieren en vraag me af, waarom mensen hun honden en paarden zonodig kleren moeten aantrekken. Het was niet koud, het was niet nat. Zou zo’n paard dat lekker vinden, zo’n lap textiel om zijn lijf?
Of hebben mensen tegenwoordig zelfs proefdieren nodig om de komende herfstmode op uit te proberen? Gelukkig ben ik geen modevolger. Want ik zou toch maar belachelijk voor paard lopen met zo’n korte broek en korte mouwen.

Proefdier voor herfstmode?

Harba lorifa

Waren we gisteren een beetje de weg kwijt? Het meisje uiterst rechts grijpt naar haar hoofd en kijkt naar de grond. Twee dames drukken de vingers tegen hun lippen alsof ze ergens diep over nadenken. De man met zonnebril kijkt vragend om. En links wordt met verrekijkers naar diepe verten getuurd. Zijn ze de weg kwijt?
Het zou kunnen. We waren op stap met de heemkundekring uit ons dorp en kregen ’s morgens een boeiende rondleiding langs onder meer de rijke authentieke collectie kunstschatten van de Sint-Leonarduskerk in Zoutleeuw. Dit kleine Belgische dorpje was ooit één van de belangrijkste steden van Brabant. Dat zou je nou niet meer zeggen, maar de stille getuigen zijn het historisch bewijs.
’s Middags maakten we met de leden van onze heemkundekring een wandeling door natuurgebied Het Vinne. Dit provinciaal domein is rijk aan vogels en onze gids deelde graag zijn kennis van deze gevederde vrienden met ons. Wij, heemkundevrienden, luisterden aandachtig, als waren we IVN’ers.
Waren wij, geschiedenisliefhebbers, niet toch verdwaald dan? Zijn de mensen op deze foto ontheemd en daarom de vertwijfeling nabij?
Soms geeft een foto bedriegelijke informatie. Deze mensen zijn niet vertwijfeld of verdwaald. Wel denken ze na. Want waar ze ’s morgens de gids nog aanvulden met informatie uit hun eigen algemene historische ontwikkeling, moesten ze ’s middags vaak het antwoord schuldig blijven op vragen over vogels en hun habitat.
Waarom zingen vogels? vroeg de gids. Om hun territorium af te bakenen, leerden wij. Maar wij weten meer van historie. Wat zong de hertog? Harba lorifa zong de hertog. Dat was dus om de grenzen van zijn Brabant te bepalen, weten we nu.

Tjilp of harba?

Kunst

Een foto maken van een kunstwerk is geen kunst. Camera richten en afdrukken. Mooie foto? Dan zal het ook wel een mooi kunstwerk zijn. Zo simpel is het vaak.
Natuurlijk, een vakfotograaf die in opdracht van de kunstenaar werkt, stelt andere eisen dan een amateur. Bijvoorbeeld omdat de foto in een catalogus moet worden afgedrukt. De kunstfotograaf moet net als een modefotograaf oog hebben voor de juiste kleur, structuur en ruimtelijke werking van zijn object. Een amateur is vaak al tevreden als het kunstwerk helemaal op de foto staat.
Ik zal niet zo snel zomaar een kunstwerk fotograferen. Ten eerste biedt het me geen uitdaging en ten tweede riskeer ik geen aanvaring met de kunstenaar als ik die foto vervolgens ergens zou willen publiceren. Want in veel gevallen heeft de kunstenaar het beeldrecht op de foto.
De foto die ik hier publiceer is naar mijn idee geen foto van een kunstwerk meer. Op de eerste plaats heb ik niet het hele kunstwerk ingekaderd en bovendien voegen de mensen op de foto zoveel toe aan het kunstwerk, dat een totaal nieuw beeld ontstaat. Een leuke harmonie van mens en beeld, gevangen in een moment waaraan niks geregiseerd is. Een spontane opname tijdens het Festival Impact in Helmond. De mensen gebruiken de sokkel van het beeld als tribune om te kijken naar het optreden van een breakdancegroep. En het meisje? Dat heeft lak aan kunst én breakdance.

Lak aan kunst en breakdance.

Straatmuzikanten

Het is wel haast onvermijdelijk dat de wegen van de straatmuzikant en de straatfotograaf elkaar met enige regelmaat kruisen. Zelden vind ik het de moeite waard om op die momenten mijn camera te pakken. De gitarist in zijn kapotte jeans waar de blote knieën door de scheuren steken, de kleurige Peruaanse panfluitisten met hun ‘voorbijvliegende condor’, de accordeonist die beter eerst zijn muziekschool had afgemaakt, het draaiorgel met tulpen uit Amsterdam. We kennen die straatbeelden met bijbehorende geluiden wel.
Tijdens een stadswandeling door De Bosch hoorde ik gistermiddag een fraai stukje klassieke muziek. Het was geen André Rieu en ook geen Koninklijk Concertgebouworkest. Maar het was ook niet het jankende of snerpende geluid waar je een hinderwetvergunning voor zou eisen.
Op een rustig plekje in een drukke winkelstraat stond een groepje mannen muziek te maken. Naar hun uiterlijk te oordelen waren het Oost-Europeanen. Keurig in het pak. Zo te zien zijn ze niet alleen bedreven met de strijkstok, maar ook met de strijkbout. Hiervan heb ik toch maar wel even een foto gemaakt. Het was de setting die me aansprak: kamermuziek zonder kamer, zoals een slak zonder huis.

Kamermuziek zonder kamer.

Groepsfoto

In de Ardennen kun je snel naam maken als fotograaf. Dat denk ik tenminste. Tijdens onze vakantie wandelden we deze week over een oud spoorwegtracé tussen Havelange en Hamois. De rails waren opgeruimd maar er was een prachtig geasfalteerd wandelpad voor teruggekomen door een mooi stukje Ardenner landschap.
Het is een wandelpad in lijn, dus we moesten ook weer terug naar de auto en kwamen daarbij langs plekjes waar ik op de heenweg ook al foto’s had gemaakt. Van een weiland met koeien bijvoorbeeld en de boerderij van hun werkgever op de achtergrond. Leuk plaatje met mooie dynamische lijnen dankzij het 17 mm groothoekobjectief dat ik had gebruikt.
Op de terugweg liepen we weer langs dat weiland en de dames kenden me nog. Ik had kennelijk mijn naam als fotograaf al gevestigd. Ze kwamen op een koeiendrafje aangehobbeld en posteerden zich keurig op een rijtje. Ik versta geen koeientaal, maar uit hun ogen sprak een smekend “monsieur, maak s’il vous plait een groepsfoto van ons”.
Normaal kost het dan voor een fotograaf wat moeite om al die giebelende meiden keurig in het gelid te krijgen en allemaal tegelijk in de lens te laten kijken. In dit geval bleken mijn modellen natuurtalentjes te zijn, die zonder enige sturing keurig gingen staan waar ik ze hebben wilde. Ik hoefde geen aandacht te vragen. Het was een kwestie van inkaderen, scherpstellen, lichtmeten en afdrukken. Heel erg naturel; puur natuur.

Natuurtalenten.